نقش چین در گذار سبز؛ کمک فناوری پاک پکن به توسعه کشورهای در حال توسعه

هم‌زمان با تلاش کشورهای در حال توسعه برای دستیابی به گذار انرژی، زنجیره‌های تأمین انرژی‌های تجدیدپذیر، توانمندی‌های مهندسی و تجارب عملیاتی چین، فرصت‌های جدیدی را برای توسعه انرژی‌های پاک و تجدیدپذیر فراهم کرده است.

از نیروگاه‌های خورشیدی در جنوب شرق آسیا گرفته تا سیستم‌های مستقل از شبکه در مناطق روستایی آفریقا، پروژه‌های انرژی پاک چین دسترسی به برق را گسترش داده، اشتغال‌زایی کرده و مهارت‌های بومی را ارتقا داده‌اند.

در سال ۲۰۲۱، چین متعهد شد که ساخت نیروگاه‌های جدید با سوخت زغال‌سنگ را در خارج از کشور متوقف کند. از آن زمان، انرژی سبز به محور اصلی همکاری با کشورهای شریک در طرح «کمربند و جاده» تبدیل شده است و شرکت‌های چینی در پروژه‌های خورشیدی، بادی و برق‌آبی که از گذار انرژیِ جوامع محلی پشتیبانی می‌کنند، مشارکت فعال دارند.

همکاری خورشیدی، پیشران رشد کم‌کربن

در سراسر جنوب شرق آسیا، پروژه‌های انرژی تجدیدپذیرِ احداث‌شده توسط چین به تأمین تقاضای رو به رشد برق و کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای کمک می‌کنند.

در استان جاوه غربی اندونزی، پروژه فتوولتائیک ۱۰۰ مگاواتی «کاراوانگ» که توسط شرکت مهندسی هوبئی (زیرمجموعه گروه ساخت‌وساز برق چین) احداث شده، در سال ۲۰۲۴ به بهره‌برداری رسید.

این پروژه، برق پاکِ مورد نیاز پارک صنعتی کاراوانگ را تأمین می‌کند و سالانه از انتشار ۱۹ هزار و ۸۰۰ تن دی‌اکسید کربن جلوگیری کرده و حدود ۸ هزار و ۸۰۰ تن زغال‌سنگ استاندارد را صرفه‌جویی می‌نماید.

این پروژه همچنین به تقویت توانمندی‌های بومی منجر شده است. در طول مراحل ساخت، تیم چینی بیش از ۳۰۰ کارگر اندونزیایی را آموزش داد و به ایجاد نیروی کار محلی که قادر به نصب مستقل سیستم‌های خورشیدی باشند، کمک کرد.

در ویتنام، شرکت مهندسی برق پاورچاینا جیانگشی، نیروگاه خورشیدی ۳۳۰ مگاواتی «فو مای» را در استان گیا لای احداث کرد. مهندسان پروژه، تجهیزات و سازه‌ها را به‌گونه‌ای بومی‌سازی کردند که در برابر خوردگی ناشای از نمک ساحلی، دمای بالا و طوفان‌های منطقه‌ای مقاوم باشند.

این نیروگاه سالانه حدود ۵۲۰ میلیون کیلووات‌ساعت برق تولید می‌کند و انتشار دی‌اکسید کربن را تقریباً ۴۰۰ هزار تن در سال کاهش می‌دهد. مراحل ساخت این نیروگاه بیش از ۲ هزار شغل محلی ایجاد کرد و آموزش‌های ارائه‌شده نیز به توسعه مهارت‌ها در حوزه بهره‌برداری و نگهداری از تجهیزات انرژی‌های تجدیدپذیر کمک کرده است.

فراتر از انرژی خورشیدی، همکاری‌های انرژی میان چین و ویتنام اکنون حوزه‌هایی چون انرژی بادی، برق‌آبی و تبدیل پسماند به انرژی را نیز در بر می‌گیرد و مشارکتِ دو کشور را در عرصه انرژی پاک گسترش می‌دهد.

کاهش هزینه‌های انرژی با انرژی پاک

در پاکستان، محصولات و فناوری‌های خورشیدی ساخت چین به تنوع‌بخشی به سبد انرژی این کشور که سال‌ها به انرژی حرارتی وابسته بوده، کمک شایانی می‌کنند.

در حالی که این کشور جنوب آسیا با هزینه‌های سنگین برق و عدم پایداری در شبکه توزیع دست‌وپنجه نرم می‌کند، توسعه ظرفیت‌های خورشیدی، دسترسی به انرژی پاک را برای میلیون‌ها خانوار فراهم آورده است.

شرکت‌های چینی همچنین طرح‌های اقساطی انعطاف‌پذیری را برای تسهیل خرید سیستم‌های خورشیدی ارائه کرده‌اند که به خانواده‌ها در کاهش هزینه‌های جاری برق کمک می‌کند.

پیش‌بینی می‌شود پروژه برق‌آبی «مهمند» که توسط چین در پاکستان در حال احداث است، سالانه ۲.۸۶ میلیارد کیلووات‌ساعت برق تولید کند؛ پروژه‌ای که تاکنون بیش از ۵ هزار شغل محلی ایجاد کرده و توانمندی‌های ساخت‌وساز را در پاکستان ارتقا داده است.

پروژه‌های انرژی سبز چین همچنین از رشد اقتصادی در کشورهای شریک پشتیبانی می‌کنند. احداث این پروژه‌ها ضمن ایجاد فرصت‌های شغلی محلی و آموزش نیروی کار ماهر، زمینه را برای رشد زنجیره‌های تأمین در بخش‌های زیرساختی، پشتیبانی و نگهداری پنل‌های خورشیدی و سیستم‌های ذخیره‌سازی انرژی فراهم می‌سازد.

انرژی بادی و خورشیدی به‌دلیل عدم نیاز به سوخت، هزینه‌های تولید بلندمدت و پیش‌بینی‌پذیرتری نسبت به سوخت‌های فسیلی دارند و به کاهش هزینه‌های برق برای خانوارها و صاحبان مشاغل کمک کرده و هم‌زمان برق اقتصادی و پایدار را برای صنایع محلی تأمین می‌کنند.

مزیت انرژی خورشیدیِ مستقل از شبکه برق

در پهنه‌های وسیع قاره آفریقا، تراکم پراکنده جمعیت و عوارض پیچیده زمین‌شناختی، توسعه شبکه‌های سراسری برق را پرهزینه و دشوار کرده است. از این رو، بسیاری از جوامع روستایی و عشایری همچنان از داشتن برق پایدار محروم هستند.
چین با ارائه سیستم‌های خورشیدی و ذخیره‌سازیِ مستقل از شبکه که سبک بوده و نصب آسانی دارند، به این چالش پاسخ داده است. این سیستم‌ها بدون نیاز به شبکه سراسری، برق پایداری را تأمین کرده و به حل چالش «گام آخر» در دسترسی به انرژی کمک می‌کنند.

در مناطق عشایری، روستاهای دورافتاده و کمپ‌های آوارگان در کنیا، تجهیزات خورشیدی چینی جایگزین ژنراتورهای دیزلی پرهزینه و آلاینده شده‌اند. این تجهیزات اکنون از فعالیت‌های روزمره، مراسم‌های محلی و کسب‌وکارهای کوچک پشتیبانی می‌کنند.

تأمین روشنایی خورشیدی باعث افزایش ساعات آموزش در مدارس روستایی شده و پمپ‌های آبیاری فتوولتائیک نیز هزینه‌های کشاورزی را کاهش داده و در برخی مناطق، برداشت محصولات را تا حدود ۳۰ درصد افزایش داده‌اند.

انرژی سبزِ پاک، پایدار و اقتصادی، نقشی فراتر از روشنایی بخشیدن به خانه‌ها ایفا می‌کند. این انرژی باعث تقویت آموزش، کشاورزی و اقتصادهای خرد شده و درآمد پایدارتری را برای بومیان منطقه به همراه می‌آورد.

همکاری‌های فرامرزی چین در حوزه انرژی، از پروژه‌های آلاینده زغال‌سنگ به سمت مشارکت‌های سبز تغییر مسیر داده است. این رویکرد با تلفیق اجرای پروژه، انتقال فناوری و پرورش استعدادهای بومی، به کشورهای شریک کمک می‌کند تا زیرساخت‌های انرژی سبز و خوداتکای خود را بسازند.

هم‌زمان با تعمیق همکاری‌های باکیفیت در چارچوب «ابتکار کمربند و جاده»، چین به کشورهای در حال توسعه یاری می‌رساند تا منابع بادی، خورشیدی و آبی خود را به پیشران‌های رشد تبدیل کنند؛ اقدامی که ضمن بهبود معیشت مردم، به تحقق آینده‌ای مشترک با کربنِ پایین کمک می‌کند.