روز ملی چین در ایران؛ همگامی تهران با «تدبیر حکیمانه» پکن برای آینده مشترک بشریت
آیین گرامیداشت هفتاد و هفتمین سالگرد تأسیس جمهوری خلق چین (روز ملی چین)، به میزبانی سفارت این کشور در تهران و با حضور مقامات ارشد دولتی و نظامی جمهوری اسلامی ایران، چهرههای برجسته رسانهای و نمایندگان هیئتهای دیپلماتیک مقیم تهران روز سه شنبه برگزار شد. این مراسم، علاوه بر پاسداشت دستاوردهای چشمگیر توسعهای چین، بستری برای تأکید مجدد بر پیوندهای راهبردی و دیرینه تهران و پکن فراهم آورد.
این مراسم با هنرنمایی دانشجویان گروه زبان چینی دانشگاه تهران آغاز شد. این دانشجویان سرودی چینی برای حضار اجرا کردند و سپس به دکلمه شعر «چینیوانچون: چانگشا» (اثر سال ۱۹۲۵ مائو تسهتونگ رهبر فقید چین) پرداختند که با تشویق پرشور حاضران روبهرو شد.
سپس «زونگ پیوو»، سفیر جمهوری خلق چین در ایران، به تشریح دستاوردهای توسعهای، نقش محوری حزب کمونیست چین در مسیر شکوفایی و مناسبات تهران و پکن پرداخت. سفیر چین ضمن یادآوری هفتاد و هفتمین سالگرد تأسیس جمهوری خلق چین و صد و پنجمین سالگرد تأسیس حزب کمونیست این کشور تصریح کرد: «چین طی بیش از هفت دهه، به دومین اقتصاد بزرگ جهان تبدیل شده، جامعهای نسبتاً مرفه را در سراسر کشور محقق ساخته، به پیروزی تاریخی در نبرد با فقر دست یافته و بهطور مستمر دستاوردهای نوین و جهشهای تازهای را در توسعه اقتصادی و نوآوری علمی و فناوری رقم زده است.»
زونگ افزود: «با هدایت خردمندانه رئیسجمهور شی جینپینگ، امروزه چین به آغاز خوبی برای پانزدهمین برنامه توسعه پنجساله دست یافته است و با اتکا به مدرنسازی به سبک چینی، بهطور همهجانبه در مسیر ساخت کشوری قدرتمند و پیشبرد آرمان بزرگ احیای ملت چین گام برمیدارد.»
سفیر چین چشمانداز ساخت «جامعهای با آینده مشترک برای بشریت» و چهار ابتکار جهانی پکن — شامل «ابتکار امنیت جهانی»، «ابتکار توسعه جهانی»، «ابتکار تمدن جهانی» و «ابتکار حکمرانی جهانی» — را تبیین کرد و اظهار داشت این اقدامات «راهکارهای چین را برای ترویج ارزشهای مشترک بشریت و کشف راهحل برای چالشهای مشترک پیشروی جهان ارائه میدهد.» وی در ادامه طرح «کمربند و جاده» را که همواره با استقبال جهانی روبهرو بوده است یادآور شد و گفت: «چین سهم مهمی در فقرزدایی جهانی، ارتقای صنایع، اتصال و ارتباطات و گذار سبز ایفا کرده است.»
او در بخشی دیگر از سخنانش، دو طرح چهارمادهای ارائهشده از سوی پکن برای استقرار صلح و امنیت پایدار در خاور میانه را برشمرد؛ پیشنهادی که رییس جمهور شی در دیدار با رئیسجمهور مصر در قاهره با تأکید بر چشمانداز امنیت «مشترک، جامع، مشارکتی و پایدار» در دوم سپتامبر مطرح کرد و دیگری طرح صلحی که شی در اواسط ماه آوریل در دیدار با ولیعهد ابوظبی با تأکید بر همزیستی مسالمتآمیز، احترام به حاکمیت ملی، پایبندی به حقوق بینالملل و هماهنگی توسعه و امنیت تبیین کرد. زونگ در سخنان روز سه شبنه خود تأکید کرد: «خاورمیانه متعلق به مردم خاورمیانه است؛ امنیت منطقه باید توسط خودِ کشورهای منطقهای پاسداری شود و مسائل حساس منطقهای تنها از طریق گفتوگو و مذاکره حلوفصل گردند.» وی پنجاه و پنجمین سالگرد برقراری روابط دیپلماتیک دوجانبه را مجالی برای گشودن افقهای تازه خواند و ابراز امیدواری کرد سفارت و سرکنسولگری چین فصلی نوین در مناسبات تهران و پکن رقم بزنند.
در ادامه مراسم، علی مدنیزاده، وزیر امور اقتصادی و دارایی ایران، ضمن تبریک این روز ملی، پیشرفتهای چشمگیر چین و ایده آینده مشترک بشریت را ستود و آن را «تدبیری حکیمانه» توصیف کرد. مدنیزاده در سخنان خود تأکید کرد: «روز ملی چین فراتر از نمادی رسمی، فرصتی برای پاسداشت اراده جمعی ملتی است که در طول دههها با پشتکار، آگاهی تمدنی و تاریخی، بناهای نوینی از پیشرفت و آبادانی پدید آورده است.»
وزیر اقتصاد تصریح کرد: «پیشرفت چین در تحول اقتصادی پایدار، جهشهای فناورانه و حرکت در مسیر ساخت آیندهای مشترک برای بشریت، جلوههایی از عزم جمعی، کار مستمر و تدبیر حکیمانه است.» وی افزود ابتکارات جهانی رئیسجمهور چین توانسته است چارچوبهایی عادلانه را از منظر اقتصادی و سیاسی برای همکاریهای بینالمللی بنیان نهد. مدنیزاده در پایان از کمکهای بشردوستانه دولت و ملت چین در دوران تجاوز نظامی مشترک اسرائیل و آمریکا علیه ایران و مواضع اصولی پکن در محکومیت این تعرضات قدردانی کرد و با اشاره به برنامه جامع همکاریهای ۲۵ ساله دو کشور، خاطرنشان ساخت که جمهوری اسلامی ایران برای تحکیم همهجانبه روابط با چین به منظور گسترش صلح و پیشرفت در منطقه و جهان کاملاً مصمم است.
جمهوری خلق چین در اول اکتبر ۱۹۴۹ به رهبری مائو تسهتونگ تأسیس شد و گرامیداشت هفتاد و هفتمین سالگرد تأسیس «چین نو»، فراتر از یک آیین دیپلماتیک مرسوم، مجالی برای بازخوانی الگویی بومی و مستقل از توسعه است. چین در هفتاد و هفتمین سال حیات خود، با ریشهکنی فقر مطلق و پیشتازی در حوزههای راهبردی مانند هوش مصنوعی، هوافضا و انرژیهای سبز، نشان داده است که مسیر صنعتیشدن و ترقی الزاماً از چارچوبهای تحمیلی غرب نمیگذرد.
برگزاری این آیین در تهران همزمان با شتابگیری گذار نظام بینالملل از هژمونی تکقطبی به ساختارهای چندجانبه، حامل پیامی راهبردی است. تهران و پکن به عنوان دو تمدن کهن آسیایی، امروزه دربستر مخالفت با یکجانبهگرایی و تحریمهای ظالمانه و نیز از مجرای سازوکارهایی نظیر بریکس و سازمان همکاری شانگهای، همپوشانی راهبردی دارند.
در عرصه منطقهای نیز دیپلماسی فعال چین بیش از هر زمان دیگری نمود یافته است؛ از تلاشهای مستمرو سازنده پکن در پی تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل علیه تمامیت ارضی ایران گرفته، تا مواضع اخیر شی جینپینگ در دیدار با دونالد ترامپ مبنی بر ضرورت بازگشت به مسیر گفتوگو و حمایت از «تفاهمنامه اسلامآباد».
استقبال آشکار مقامات عالی ایران — از جمله عباس عراقچی وزیر امور خارجه و محمد باقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی — از دو طرح چهارمادهای پکن، نشان میدهد که کلانراهبرد «جامعهای با سرنوشت مشترک برای بشریت» ظرفیتی عملی برای پیریزی یک معماری امنیتی بومی و موازنهساز در غرب آسیا فراهم آورده است.
نویسنده: شاهرخ ساعی
