
از ایده تا محصول؛ پاسخ «سیلیکونولی چین» به نشست اپک
شنجن بیش از ۴۰ سال پیش تنها دهکدهای کوچک و ماهیگیری در جنوب چین بود، اما امروز رسانههای بینالمللی از آن با عنوان سیلیکونولی چین یاد میکنند. سیوسومین نشست غیررسمی رهبران اقتصادهای عضو سازمان همکاری اقتصادی آسیا-اقیانوسیه (اپک) هفته جاری در این شهر برگزار میشود. شعار امسال نشست، ایجاد جامعه آسیا-اقیانوسیه و ترویج شکوفایی مشترک است و بر سه اولویت گشایش، نوآوری و همکاری تمرکز دارد.
این مفاهیم در شنجن صرفاً شعارهایی انتزاعی نیستند، بلکه در زندگی روزمره این شهر بهوضوح دیده میشوند: در محله هوآچیانگبی قطعات در عرض یک ساعت جمعآوری میشوند، در دره رباتیک نمونه اولیه یک محصول در یک روز ساخته میشود و پهپادها، سختافزارهای هوش مصنوعی و خودروهای برقی مستقیماً از کارخانهها راهی بازارهای خارجی میشوند. دلیل توجه ویژه جهانیان به شنجن این است که این شهر نوآوری را به بخشی از فعالیتهای روزمره اقتصادی تبدیل کرده و همین موضوع، آن را به محل برگزاری نشست اپک تبدیل کرده است.

در هوآچیانگبی، محله الکترونیکی با مساحتی کمتر از ۱.۵ کیلومتر مربع، دهها بازار الکترونیک و بیش از ۱۰۰ هزار شرکت در کنار یکدیگر فعالیت میکنند. یک کارآفرین که ایدهای برای تولید سختافزاری هوشمند دارد، میتواند ظرف چند ساعت قطعات مورد نیازش را از مغازههای اطراف تهیه کند، همان روز بعدازظهر نمونه اولیه را بسازد، روز بعد تولید انبوه را آغاز کند و ظرف یک هفته محصول خود را صادر کند. این روند یک نمایش تبلیغاتی نیست، بلکه بخشی از فعالیتهای واقعی و روزمره اقتصادی این منطقه است. شمار بازدیدکنندگان روزانه هوآچیانگبی از ۷۰۰ هزار نفر فراتر رفته که بسیاری از آنها بازرگانان خارجی هستند و برای انجام سفارشهای تجاری به این منطقه میآیند.
پشت این سرعت، یک زنجیره صنعتی کامل قرار دارد. شنجن نهتنها در اختراع محصولات جدید تخصص دارد، بلکه در تبدیل ایدهها به محصولاتی که قابلیت تولید انبوه، تعمیر و عرضه در بازارهای جهانی را دارند نیز مهارت دارد. بیش از ۸۰ درصد پهپادهای مصرفی جهان در شنجن تولید میشوند و تجهیزات چاپ سهبعدی مصرفی این شهر نیز سهم بزرگی از بازار جهانی را در اختیار دارند. در منطقه نانشان، در امتداد دو سوی یک جاده ۱۰ کیلومتری، بیش از ۲۰۰ شرکت فعال در حوزه رباتیک مستقر هستند؛ از تولیدکنندگان حسگرها و موتورها گرفته تا شرکتهای توسعهدهنده مدلهای هوش مصنوعی و کارخانههای مونتاژ نهایی، همگی در فاصلهای قرار دارند که میتوان پیاده به آنها دسترسی پیدا کرد. ساخت نمونه اولیه یک ربات انساننما در سریعترین حالت تنها یک روز زمان میبرد و در صورت بروز مشکل نیز میتوان همان روز به تأمینکننده مراجعه و آن را برطرف کرد.
پیوندهای اقتصادی شنجن با منطقه آسیا-اقیانوسیه بسیار مستحکم و ملموس است. این شهر از نظر حجم تجارت خارجی در میان شهرهای چین رتبه نخست را دارد. در نیمه نخست امسال، حجم تجارت شنجن با دیگر اقتصادهای عضو اپک به ۱.۹۸ تریلیون یوان رسید که نزدیک به ۷۰ درصد کل تجارت خارجی این شهر را تشکیل میدهد. کالاهای صادراتی شنجن دیگر محدود به پوشاک، اسباببازی و قاب تلفن همراه نیستند؛ سهم خودروهای برقی، باتریهای لیتیومی، محصولات فتوولتائیک، سختافزارهای هوش مصنوعی و تجهیزات پزشکی در صادرات این شهر بهسرعت در حال افزایش است.
موضوعات مورد بحث در نشست اپک ممکن است بزرگ و انتزاعی به نظر برسند؛ موضوعاتی مانند تابآوری زنجیره تأمین، مقررات دیجیتال، رشد سبز و همکاریهای فرامرزی. اما در شنجن، همه این مفاهیم به نمونههایی عینی تبدیل شدهاند. در حوزه زنجیره تأمین، قطعات مورد نیاز در هوآچیانگبی ظرف نیم ساعت جمعآوری میشوند؛ در زمینه هوش مصنوعی، دره رباتیک در یک روز نمونه اولیه محصول را ارائه میدهد و برای کسبوکارهای کوچک نیز یک فرد میتواند با دو قطعه برد مدار چاپی، ظرف دو روز محصولی قابل اجرا بسازد. به گزارش شبکه خبری چنل نیوز آسیا، آمیت کومار، کارآفرین سنگاپوری، در ژوئن امسال با دو برد مدار چاپی و یک پوسته چاپ سهبعدی به شنجن آمد و با کمک یک سکوی محلی ویژه سازندگان، ظرف ۴۸ ساعت دو نمونه اولیه قابل اجرا از محصول خود ساخت.
در حالی که سیلیکونولی آمریکا در زمینه تبدیل ایدههای اصیل به نخستین نمونه محصول تخصص دارد، شنجن در تبدیل ایده به تولید انبوه و گسترش آن مهارت دارد. مسیر این دو متفاوت است، اما آنچه امروز در عرصه نوآوری جهانی کمبود آن احساس میشود، نه ایده، بلکه توانایی تبدیل ایدهها به محصولات ملموس است؛ مهارتی که شنجن در آن تبحر دارد.
البته شنجن نیز شهری بینقص نیست. قیمت بالای مسکن، افزایش هزینههای تولید، الزامات پیچیدهتر برای رعایت مقررات صادراتی و ضرورت پایبندی به محدودیتهای امنیت داده، همگی از چالشهای واقعی این شهر به شمار میروند. با این حال، آنچه به این شهر ارزش میبخشد، فراهم کردن امکان آزمون و خطا، تشویق مردم عادی به اقدام و ارائه ۱۵ روز اقامت رایگان و فضای کار بدون اجاره به جوانانی است که بهتازگی وارد این شهر شدهاند.
در جریان برگزاری نشست اپک، نمایندگان ۱۱۵ شرکت از فهرست ۵۰۰ شرکت برتر جهان به شنجن سفر کردند و شرکتهای آمریکایی در میان طرفهای خارجی، بیشترین سهم را داشتند. آنچه برای جامعه تجاری اهمیت دارد، موضوعی کاملاً عملی است: نه اینکه شعارها تا چه اندازه جذاب هستند، بلکه اینکه آیا میتوان تأمینکنندهای قابل اعتماد پیدا کرد، آیا محصول امکان ورود قانونی به بازار را دارد و آیا مقررات باثبات و قابل پیشبینی هستند یا خیر. پاسخ شنجن به این پرسشها ساده است: قرار دادن زنجیره صنعتی، بنادر، نیروی انسانی متخصص و سیاستهای حمایتی در فاصلهای که بتوان آن را پیاده طی کرد.
شنجن سیلیکونولی چین نامیده میشود، نه به این دلیل که شبیه منطقه دیگری است، بلکه به این دلیل که فردی با یک ایده میتواند از خارج به این شهر بیاید، ظرف دو روز نمونه محصول خود را در دست بگیرد، طی یک ماه محموله آن را ارسال کند و ظرف شش ماه کسبوکارش را راهاندازی کرده و جای پای خود را محکم کند.
این دقیقاً همان مسیری است که اپک نیز به دنبال پیشبرد آن است: تسهیل تجارت در منطقه آسیا-اقیانوسیه و توانمندسازی مردم در اقتصادهای مختلف برای تولید مشترک و عرضه محصولات به بازارها. از منطقه چیانهای که فعالیت خود را از زمینهای گلی آغاز کرد تا کارگاههای رباتیک که شبانهروز مشغول کار هستند، شنجن در جریان نشست اپک نیازی به آرایش و تزیین ندارد؛ این شهر با محصولات ساده، کارآمدی و همکاری، توانمندیهای خود را به نمایش میگذارد



