
چگونه چین «زباله» را به «ثروت» تبدیل میکند؟
یک پمپ آبِ فرسوده و دورانداختهشده در نگاه اول چیزی جز یک تکه آهنقراضه به نظر نمیرسد؛ اما در شهر فِنگچِنگ در استان جیانگشی واقع در شرق چین، همین ضایعات به شاهرگ حیاتی یک صنعت میلیارد دلاری تبدیل شدهاند. در این شهر، جایی که هیچ معدن طبیعی مس یا آلومینیومی وجود ندارد، حدود ۱۰۰ هزار نفر در صنعتی مشغول به کارند که به آن «معدنکاری شهری» میگویند.
ارزشگذاری دقیق در دل ضایعات
در یک مرکز ۴۰ هکتاریِ اوراق ضایعات فلزی در فنگچنگ، جونگ گویرونگ که سالهاست در کار خرید و فروش ضایعات است، با نگاهی دقیق به دو پمپ آب کارکرده، درصد مس موجود در آنها را به سرعت ۸ و ۵ درصد تخمین میزند. این تشخیص ساده در عمل تفاوتی معادل ۳۰ کیلوگرم مس خالص در هر تُن (حدود ۲۵۰۰ یوان یا ۳۷۲ دلار) ایجاد میکند. همین مهارتهای ظریف و شبکه گسترده فعالان این حوزه، فنگچنگ را به یک پایگاه نمونه ملی در چین تبدیل کرده است.
آمارهای سال ۲۰۲۵ نشان میدهد که صنایع مبتنی بر «اقتصاد چرخشی» در فنگچنگ، ۶۱.۴۷ میلیارد یوان خروجی اقتصادی داشتهاند که ۶۰ درصد از کل تولیدات صنعتی این شهر را تشکیل میدهد. پارک صنعتی این شهر در سال گذشته ۶۱۲ هزار تُن ضایعات مس (معادل ۱۲.۶ درصد کل مس بازیافتی چین) و ۷۴۴ هزار تُن ضایعات آلومینیوم (۶.۴ درصد کل کشور) را پردازش کرده است.
گذار از اوراقکاری ساده به فناوریهای پیشرفته
فنگچنگ اکنون در تلاش است تا از مرحله جمعآوری و تفکیک سنتی فراتر برود و با ارتقای زنجیره ارزش، مواد صنعتی با ارزشافزوده بالا تولید کند. در این پارک صنعتی، مس استخراجشده از ضایعات پس از پالایش الکترولیتی، در شرکتهایی همچون «مواد جدید جیانگشی مایدِههائو» به «فویل مسی با گرید الکترونیکی» تبدیل میشود؛ ورقههای فوقالعاده نازکی با ضخامت تنها ۹ میکرومتر (حدود یکدهم ضخامت تار موی انسان) که در صنایع پیشرفته الکترونیک کاربرد دارند.
شی چن، مدیرکل این شرکت، به تفاوت چشمگیر سودآوری در این مسیر اشاره میکند و میگوید در حالی که هزینه فرآوری مفتولهای مسی ساده تنها چند صد یوان در هر تن است، این رقم برای فویل مسی الکترونیکی به ۲۰ تا ۳۰ هزار یوان در هر تن میرسد. هدف بعدی فنگچنگ، گسترش تولید بردهای مدار چاپی و تبدیل بازیافت به نخستین صنعت ۱۰۰ میلیارد یوانی این شهر است.
سود همزمان برای اقتصاد و محیطزیست
توسعه این صنعت علاوه بر توجیه اقتصادی، دستاوردهای زیستمحیطی قابل توجهی نیز داشته است. بر اساس دادههای رسمی، بازیافت جامع مس و آلومینیوم در فنگچنگ طی سال ۲۰۲۵ باعث صرفهجویی در مصرف ۳.۲ میلیون تن زغالسنگ استاندارد و جلوگیری از انتشار ۱۱.۷۶ میلیون تن گاز کربن شده است.
الگویی سراسری با چشمانداز ۸ تریلیون یوانی
تجربه فنگچنگ بخشی از یک راهبرد کلان ملی در چین است. در شهرهایی مانند تیانجین و میلو در استان هونان (با بیش از ۲۰۰ شرکت فعال در بازیافت فلزات، پلاستیک و لیتیوم)، زنجیرههای مشابهی در حال گسترش است.
در سطح ملی، چین در سال ۲۰۲۵ بیش از ۴۱۰ میلیون تن منابع قابل بازیافت را بازیابی کرد که ارزش اقتصادی آن به ۵ تریلیون یوان رسید. به گفته پان یونگگانگ، نایبرئیس انجمن اقتصاد چرخشی چین، دولت با ابزارهایی نظیر مشوقهای مالیاتی، یارانهها و تأمین مالی سبز از این بخش حمایت کرده و «کمیسیون توسعه و اصلاحات ملی» هدفگذاری کرده است که ارزش سالانه صنعت بازیافت کشور تا سال ۲۰۳۰ به ۸ تریلیون یوان برسد.
این رویکرد را شاید بتوان در جمله جانگ شوجی، دبیر کمیته حزبی فنگچنگ خلاصه کرد: «ذخایر معدنی روزی به پایان میرسند، اما بازیافت میتواند تا ابد ادامه یابد.»


