نتیجه معکوس سرکوب فناوری چین؛ اضطراب راهبردی واشنگتن مقابل نوآوری‌های پکن
تحریم‌ها و ممنوعیت‌های اعمال‌شده از سوی ایالات متحده بر فناوری چینی ظاهراً پایانی ندارند. دولت ایالات متحده در جدیدترین اقدام خود برای سرکوب فزاینده بخش فناوری‌های پیشرفته چین، دستور حذف تمام فناوری‌های هوش مصنوعی توسعه‌یافته توسط شرکت چینی «دیپ‌سیک» را از سیستم‌های فناوری اطلاعات سازمان‌های فدرال غیرنظامی صادر کرده است.
این دستور که روز دوشنبه توسط وزارت امنیت داخلی ایالات متحده اعلام شد، استفاده از هوش مصنوعی دیپ‌سیک و همچنین هرگونه فناوری توسعه‌یافته با کمک مدل‌های آن را در سازمان‌های دولتی غیرنظامی ممنوع می‌کند. این وزارتخانه بدون ارائه سند و مدرک، به «بردارهای تهدید متعدد» مرتبط با مدل‌های دیپ‌سیک اشاره کرده است.
پیش از این نیز چندین نهاد آمریکایی، از جمله وزارت بازرگانی و نیروی دریایی ایالات متحده، استفاده از دیپ‌سیک را در دستگاه‌های دولتی ممنوع کرده بودند.
این ممنوعیت هم‌زمان با اقدام روز دوشنبه وزارت امور خارجه ایالات متحده صورت گرفت که طی آن تحریم‌های گسترده‌ای بر اساس قانون حفاظت از مالکیت معنوی سال ۲۰۲۲ علیه پنج نهاد چینی به اتهام «سرقت اسرار تجاری» از شرکت‌های آمریکایی اعمال شد. علاوه بر این، کمیسیون ارتباطات فدرال ایالات متحده نیز در دسامبر گذشته واردات تمامی مدل‌های جدید پهپادها و روترهای خانگی ساخت چین را ممنوع کرده بود.
این اقدامات هماهنگ، نشان‌دهنده یک راهبرد گسترده‌تر برای «جداسازی» تدریجی زیرساخت‌های فناوری ایالات متحده از فناوری چین در موارد پرمصداق است. واشنگتن به بهانه حفاظت از «امنیت ملی» و صیانت از «مالکیت معنوی» در برابر «تهدیدات» خارجی، قصد دارد سرعت پیشرفت‌های هوش مصنوعی چین را کاهش دهد تا رقابت‌پذیری خود را در عرصه فناوری جهانی حفظ کند.
در دنیای امروز، رقابت در حوزه فناوری در واقع رقابت میان اکوسیستم‌های نوآوری است. اگر ایالات متحده نتواند اکوسیستم جامع نوآوری چین را متزلزل کند، سرکوب فناوری‌ها و برنامه‌های کاربردی منفرد، مانع پیشرفت کلی فناوری در چین نخواهد شد.
شرکت‌های هوش مصنوعی چین از طریق تحقیق و توسعه بومی در چنین اکوسیستمی، به پیشرفت‌های مهمی در الگوریتم‌های مدل‌سازی و کاربردهای فناوری دست یافته‌اند. اتهامات بی‌اساس مبنی بر اینکه موفقیت آن‌ها ناشی از «مزیت‌های فناوری ناعادلانه» است، تهمتی بیش نیست. به عنوان نمونه، موفقیت دیپ‌سیک را می‌توان مرهون مقرون‌به‌صرفه بودن و رویکرد متن‌باز آن دانست. استفاده از دیپ‌سیک برای شرکت‌ها و توسعه‌دهندگان هوش مصنوعی، تنها بخشی از هزینه‌ای است که باید برای مدل‌های متن‌بسته مانند جمینای گوگل یا کلود آنتروپیک بپردازند. به همین دلیل، مدل‌های هوش مصنوعی دیپ‌سیک به‌طور گسترده از سوی شرکت‌های فناوری آمریکایی استفاده می‌شوند و برنامه رایگان آن نیز در میان پردانلودترین برنامه‌ها در بسیاری از کشورها و مناطق جهان قرار دارد.
تلاش ایالات متحده برای حفظ سلطه فناوری خود از طریق حمایت‌گرایی و مداخلات اداری، نشانه اضطراب راهبردی این کشور است. ایجاد موانع فناوری، نمایانگر تفکر «بازی با حاصل‌جمع صفر» است که اساساً با آینده‌ای باز، فراگیر و مبتنی بر منافع متقابل در توسعه جهانی هوش مصنوعی مغایرت دارد.
رقابت سالم در فناوری‌های پیشرفته، پیشران نوآوری است؛ در حالی که تقابل و اتخاذ سیاست‌های «حیاط کوچک و حصار بلند» تنها مانع نوآوری‌های مشارکتی شده و زنجیره‌های تأمین را بدگرگون می‌سازد، بدون آنکه مزیت واقعی به همراه داشته باشد.
علاوه بر این، اقدامات اخیر ایالات متحده علیه دیپ‌سیک با روح توافق حاصل‌شده میان دو طرف در ماه گذشته در تضاد است؛ توافقی که طی آن طرفین بر سر شکل‌گیری گفتگوی هوش مصنوعی میان چین و آمریکا برای تبادل نظر درباره خطرات و مزایای هوش مصنوعی توافق کردند و قرار شد دور بعدی این گفتگوها در ماه نوامبر برگزار شود. آن‌ها همچنین بر سر ایجاد یک کانال ارتباطی دوطرفه برای مدیریت حوادث هوش مصنوعی به توافق رسیده بودند.
این دستاورد و توافق به سختی به دست آمده و باید در عمل به نتایج ملموس تبدیل شود.
هیچ کشوری نمی‌تواند به تنهایی با چالش‌های جهانی نظیر امنیت داده‌ها و خطرات الگوریتمی مقابله کند. چین و ایالات متحده به‌عنوان دو بازیگر اصلی عرصه هوش مصنوعی، باید توانایی و مسئولیت توسعه و مدیریت هوش مصنوعی را برای خیر عمومی بر عهده بگیرند و اطمینان حاصل کنند که روند توسعه هوش مصنوعی همواره تحت کنترل انسان و در خدمت رفاه جوامع باقی می‌ماند.
برای تحقق این هدف، ایالات متحده باید تفکر منسوخ جنگ سرد را کنار بگذارد، به نوآوری‌های مستقل احترام بگذارد و از کانال‌های ارتباطی توافق شده برای مدیریت خطرات و حل اختلافات از طریق گفتگو بهره گیرد.
