پایان عصر انتقال فناوری از غرب به شرق؛ الگوی جدید غول‌های خودروسازی در چین
سفر فرامرزی یک وانت‌بار، روند قدیمیِ انتقال فناوری از «غرب به شرق» را تغییر داده و نشان‌دهنده دگرگونی عمیق در ساختار اقتصاد جهانی است. امروزه رویکرد «ساخت چین برای جهان» به نسخه ۲.۰ ارتقا یافته است؛ به این معنا که محصولات و فناوری‌های بیشتری در چین تعریف، طراحی و ساخته می‌شوند تا علاوه بر تامین نیاز بازارهای بین‌المللی، به خودروسازان خارجی برای بهره‌گیری از فرصت‌های جدید کمک کنند.
گزارش‌ها نشان می‌دهد مدل «Frontier Pro» یعنی نخستین محصول نیسان که در چین برای صادرات جهانی طراحی و تولید شده، طی ماه جاری میلادی رسماً روانه بازار مکزیک می‌شود.
این خودرو به تدریج در بازارهای آمریکای لاتین، خاورمیانه، استرالیا و دیگر مناطق نیز عرضه خواهد شد. اگرچه «Frontier Pro» تنها یک نمونه در صنعت جهانی است، اما واقعیتی مهم را نشان می‌دهد: چین امروز دیگر فقط کارخانه مونتاژ یا بازار فروش برندهای چندملیتی نیست، بلکه به کانون نوآوری و شریکِ خلق ارزش تبدیل شده است. در سایه رشد باکیفیت اقتصاد چین، عبارت «ساخت چین برای جهان» ابعاد عمیق‌تر و گسترده‌تری پیدا کرده است.
نیسان تنها نمونه در صنعت خودرو نیست. همکاری با زنجیره تامین چین برای ورود به بازارهای جهانی، حکم دست‌یابی به یک «بلیط مطمئن» را دارد؛ دیدگاهی که روزبه‌روز خودروسازان خارجی بیشتری بر آن توافق دارند. شرکت «SAIC-GM» قرارداد سرمایه‌گذاری مشترک خود را ۲۰ سال تمدید کرده و مدل «Buick Electra E7» را از چین صادر می‌کند.
شرکت «SAIC Volkswagen» نیز قراردادش را شش سال زودتر تمدید نموده و خودروهای مختلفی را به ازبکستان می‌فرستد. شرکت «Changan Mazda» با استفاده از کارخانه نان‌جینگ، نسخه‌های صادراتی مدل «EZ-۶» را به بیش از ۲۰ کشور ارسال می‌کند. همچنین گروه «FAW»، شرکت «Toyota Motor» و گروه «GAC» که شرکای قدیمی هستند، توافق‌نامه همکاری راهبردی جدیدی را در گوانگ‌جو به امضا رسانده‌اند.
اگر «توانایی تولید» روزی عامل جذب شرکت‌های خارجی به چین بود، اکنون «ظرفیت تولید هوشمند» این کشور شتاب بیشتری به ارتقای صنعتی و توسعه جهانی آن‌ها می‌دهد. در گذشته، شعار «در چین، برای چین» نزد خودروسازان بزرگ به معنی «واگذاری بازار در ازای دریافت فناوری» بود.
مفهوم «در چین، برای جهان» نیز در گام نخست صرفاً به معنای «ساخت در چین و صادرات به جهان» تعبیر می‌شد. اما امروز این روند به نسخه ۲.۰ ارتقا یافته است؛ به‌طوری‌که محصولات و فناوری‌های بیشتری در چین تعریف، توسعه و ساخته می‌شوند تا بازارهای جهانی را پوشش دهند و به برندهای خارجی در استفاده از فرصت‌های تازه کمک کنند. این تحول نشان می‌دهد بازار چین به «مرکز نوآوری» و «شتاب‌دهنده تغییر» تبدیل شده و همکاری‌های خودروسازی وارد مرحله جدیدی شده است که در آن، زنجیره صنعتی چین نیازهای بازارهای جهانی را تامین می‌کند.
نوآوری در قالب «در چین، برای جهان» تنها به معنای افزایش سرمایه‌گذاری شرکت‌های فراملی برای استفاده از پتانسیل‌های چین نیست؛ بلکه مهم‌تر از آن، به ایجاد یک «زیست‌بوم (اکوسیستم) نوآوری» در چین می‌انجامد که در آن شرکت‌های داخلی و خارجی در کنار هم رشد می‌کنند.
چین بزرگ‌ترین بازار خودروهای برقی، کامل‌ترین زنجیره صنعتی و بیشترین نیروی کار بخش تحقیق و توسعه (R&D) در جهان را داراست. صنعت تولید چین در حال گذار از «صادرات کالا» به «صادرات فناوری» و از «ارسال محصول» به «صدور اکوسیستم‌های صنعتی» است. این کشور تغییری تاریخی را از مسیر یک‌طرفه «تامین توسط چین و مصرف در جهان» به سوی توانمندسازی متقابل از طریق «همکاری فناورانه و خلق مشترک» تجربه می‌کند.
الگوی قدیمی و یک‌طرفه «مبادله بازار با فناوری» جای خود را به مشارکتی دوطرفه داده که در آن شرکت‌های چینی و خارجی به عنوان «شرکای فناورانه» عمل می‌کنند. سرمایه‌گذاری‌های مشترک امروز دیگر ترکیب ساده امکانات تولیدی نیستند، بلکه نشانه پیوند عمیق میان دانش فنی جهانی و پویایی نوآورانه چین محسوب می‌شوند.
طبق آمارهای منتشرشده از سوی موسسه مالی «یو‌بی‌اس» (UBS)، از سال ۲۰۱۸ تا کنون خودروسازان اروپایی مانند فولکس‌واگن، استلانتیس، مرسدس-بنز و بی‌ام‌و، همکاری‌های فناورانه‌ای را با حداقل ۳۸ شرکت و مرکز تحقیقاتی چینی در زمینه‌های نرم‌افزار، سخت‌افزار، باتری و سیستم‌های اتصالی خودرو آغاز کرده‌اند.
نیسان، چین را به عنوان مرکز جهانی نوآوری و صادرات خود انتخاب کرده است. فولکس‌واگن چرخه‌ای کامل از طراحی، ساخت، تست و ارزیابی را در شهر «هفئی» که به «ولفسبورگِ چین» معروف شده، راه‌اندازی کرده است. رنو، پورشه، کیا و دیگر شرکت‌ها نیز همین مسیر را پیش گرفته‌‌اند. خودروسازان چندملیتی همگی در حال تغییر نقش چین از «بازار فروش» به «مهد تحقیق و توسعه» و «مرکز صادرات جهانی» هستند؛ اقدامی که نشان‌دهنده اعتماد همراه با سرمایه‌گذاری واقعی و گواهی روشن بر منطق حاکم بر این صنعت است.
شواهد ثابت کرده که صنعت انرژی‌های نوین چین هرگز به دنبال «بازی با حاصل‌جمع صفر» (سود یک طرف در ازای زیان دیگری) نیست، بلکه فرصت‌هایی بلندمدت برای رشد مشترک فراهم می‌کند.
تازه‌ترین آمارها نشان می‌دهد کارخانه بزرگ تسلا در شانگهای، در ماه سپتامبر بیش از ۹۵ هزار خودرو تحویل داده و به بالاترین رکورد تولید ماهانه خود در سال جاری رسیده است. این کارخانه از زمان آغاز به کار در شش و نیم سال گذشته، بیش از ۴.۵ میلیون خودروی برقی تولید کرده که شامل بیش از ۴۵ درصد از کل تولید جهانی تسلا می‌شود.
بازار بزرگ چین همچنان یک فرصت برای جهان است. در همین حال، «همکاری‌های بین‌المللی» و «نوآوری‌های فناورانه» به عنوان بخش‌های پررشد دستاوردهای توسعه چین با کشورها و شرکت‌های بیشتری در سراسر جهان به اشتراک گذاشته می‌شوند.
صنعت خودرو نماد شاخص جهانی‌شدن اقتصاد است. سفر فرامرزی یک وانت‌بار، اشتغال، نوآوری و افق‌های تازه را در طول زنجیره‌های تامین با خود همراه می‌آورد. این روند، سکون قدیمی در انتقال فناوری از «غرب به شرق» را شکسته و نشان‌دهنده بازآرایی عمیق در اقتصاد جهانی است.
مسیر تازه «در چین، برای جهان»، ما را به سوی آینده‌ای سبزتر، کارآمدتر و فراگیرتر هدایت می‌کند. اگر جهان رشد کند، چین نیز شکوفا می‌شود و با شکوفایی چین، وضعیت جهان نیز بهتر خواهد شد. مخالفت‌ها و مانع‌تراشی‌هایی که بر خلاف این جریان حرکت می‌کنند، در نهایت در برابر حقایق انکارناپذیر کنار خواهند رفت.
