برنده مدال فیلدز: جهش ریاضیات در چین غافلگیرکننده نیست
ماکسیم کنتسویچ، ریاضیدان و برنده مدال فیلدز، با رادیو و تلویزیون مرکزی چین گفتگویی اختصاصی انجام داد. او سه سال قبل پیش‌بینی کرده بود که چین برنده مدال فیلدز خواهد داشت. اکنون که «وانگ هونگ» و «دنگ یو» هر دو موفق به دریافت این جایزه شده‌اند، او این دستاورد بزرگ را چگونه ارزیابی می‌کند؟
وی به عنوان دانشمندی که سال‌هاست به بررسی پیوند میان ریاضیات و فیزیک نظری پرداخته، ارزش علوم پایه را چگونه می‌بیند؟ و در مواجهه با پیشرفت سریع هوش مصنوعی، دیدگاه او درباره آینده ریاضیات و هوش بشری چیست؟
بیایید در گفتگوی امروز، پاسخ این پرسش‌ها را با هم بیابیم.
مدال فیلدز که اغلب «نوبل ریاضیات» نامیده می‌شود، یکی از عالی‌ترین افتخارات در جامعه جهانی ریاضیات است. این جایزه هر چهار سال یک‌بار به پژوهشگران زیر ۴۰ سالی اعطا می‌شود که سهمی برجسته در حوزه ریاضیات داشته‌اند. ماکسیم کنتسویچ یکی از برندگان این جایزه است. او سال‌هاست که در فرانسه به پژوهش‌های ریاضی مشغول بوده و هم‌اکنون عضو آکادمی علوم فرانسه و استاد «مؤسسه مطالعات عالی علمی» (IHÉS) است.
طی ماه جولای گذشته، دو ریاضیدان جوان چینی به نام‌های دنگ یو و وانگ هونگ موفق به دریافت مدال فیلدز شدند؛ کنتسویچ اظهار داشت که این نتیجه برای او غافلگیرکننده نبوده است.
کنتسویچ: من شاهد رشد پیوسته سطح کلی ریاضیات در چین بوده‌ام. نسبت به چشم‌انداز پژوهش‌های ریاضی در چین بسیار خوش‌بین هستم. برای نمونه، «کالج چیوجن» در دانشگاه تسینگ‌هوا صدها دانشجوی جوان را پرورش داده است و معتقدم به‌زودی شاهد ظهور استعدادهای درخشان و فراوانی از آنجا خواهیم بود. بدیهی است که چین از شمار زیادی پژوهشگر ریاضی با استعدادهای استثنایی برخوردار است. افزون بر این، ریاضیات در چین بر پایه‌ای تاریخی و عمیق استوار است؛ دستاوردهای چشمگیری در نظریه اعداد، حتی در دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰ میلادی حاصل شده بود. امروزه شاخه‌های گوناگون ریاضیات در چین به شکلی متوازن در حال توسعه هستند و سرعت کلی پیشرفت نیز بسیار بالاست.
کنتسویچ از نقش مهم هوش مصنوعی در فعالیت‌های ریاضیدانان استقبال می‌کند و خاطرنشان می‌سازد که هوش مصنوعی نه‌تنها می‌تواند در راستی‌آزمایی اثبات‌های ریاضی یاری‌رسان باشد، بلکه ممکن است در خلق استدلال‌های ریاضی جدید نیز نقش ایفا کند.
با این حال، او به خطری احتمالی نیز اشاره می‌کند: اگر افراد بخش عمده‌ای از فعالیت‌های پژوهشی خود را تمام‌وکمال به هوش مصنوعی واگذار کنند، ممکن است توانایی‌های پژوهشی‌شان به‌تدریج تحلیل برود. حتی اگر هوش مصنوعی مستقیماً اثباتی کامل ارائه دهد، ما باید منطق زیربنایی آن را به‌طور کامل درک کنیم و شخصاً استنتاج‌های کلیدی را راستی‌آزمایی نماییم؛ من در این مورد کاملاً یقین دارم.
کنتسویچ همواره در خط مقدم تبادلات بین‌المللی ریاضیات حضور داشته است. او سال‌هاست که پیوندهای نزدیکی با جامعه ریاضیات چین حفظ کرده و به‌عنوان محقق مهمان در دانشگاه‌ها و مؤسسات پژوهشی مختلف این کشور فعالیت داشته است.
وی تاکید کرد: من به مدل عملکردی جامعه در کلیت آن، عمیقاً علاقه‌مندم. توانایی چین در هماهنگ‌سازی منابع، تدوین برنامه‌ها و اجرای پروژه‌ها واقعاً تحسین‌برانگیز است. معتقدم این دقیقاً همان ویژگی‌ای است که کشورهای غربی در حال حاضر فاقد آن هستند؛ چرا که به دلایل گوناگون، پیشبرد پروژه‌های عظیم و بلندمدت برای غرب دشوارتر شده است.
پروفسور کنتسویچ در این مصاحبه خاطرنشان کرد که استعدادهای ریاضی چین به‌طور فزاینده‌ای در عرصه جهانی تأثیرگذار ظاهر می‌شوند و تأکید چین بر توسعه علوم پایه، از اهمیت بسزایی برخوردار است.
