10نشانه پولشویی با طلا

مهرداد حاجی زاده فلاح، مدرس و مشاور ارشد مبارزه با پولشویی

در ماه های اخیر، رشد قیمت طلا موجب افزایش توجه و تقاضا برای معاملات این فلز گران‌بها با هدف حفظ ارزش سرمایه شده است. با ارتقای حجم معاملات، توجه به الزامات مبارزه با پولشویی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند؛ زیرا معاملات طلا می‌تواند در صورت نبود شفافیت و کنترل‌های لازم، مورد سوءاستفاده برای جابه‌جایی و تطهیر وجوه نامشروع قرار گیرد. ازاین‌رو، آشنایی فعالان این حوزه با نشانه‌های معاملات مشکوک و الزامات قانونی مبارزه با پولشویی ضروری است.

از طرفی فروشندگان طلا، نقره، مسکوکات و سایر فلزات و سنگ‌های گران‌بها طبق قانون مبارزه با پولشویی، در زمره اشخاص مشمول قرار دارند و در قالب «حِرَف و مشاغل غیرمالی» تعریف می‌شوند و مشاغلی که عمدتاً با وجه نقد یا شبه‌نقد ـ از جمله طلا و فلزات گران‌بها به‌عنوان ابزار پرداخت ـ سروکار دارند، از نظر ریسک پولشویی و تأمین مالی تروریسم در گروه حرفه‌های پرخطر طبقه‌بندی می‌شوند.

به همین دلیل، مجموعه‌ای از تکالیف قانونی و الزامات نظارتی برای این گروه در «آیین‌نامه اجرایی مقابله و پیشگیری از جرایم پولشویی و تأمین مالی تروریسم» پیش‌بینی شده است.

بر اساس این مقررات، خرید و فروش برخط طلا، نقره و مسکوکات همچنین سکوهای معاملاتی آن‌ها، مشمول همان احکام و الزامات حاکم بر طلافروشی‌های فیزیکی هستند و در آیین‌نامه، استثنایی برای آن‌ها لحاظ نشده است.

بنابراین، تمامی سکوهای فروش طلا، نقره و مسکوکات موظف‌اند تمام الزامات مربوط به مبارزه با پولشویی و مقابله با تأمین مالی تروریسم را به‌ویژه در معاملات نقدی یا مبتنی بر تهاتر، رعایت کنند.

از جمله این الزامات می‌توان به شناسایی مشتری با اسناد و مدارک معتبر، ثبت و نگهداری سوابق معاملات و اطلاعات تراکنش‌ها و ارسال گزارش‌ معاملات و عملیات مشکوک به مرکز اطلاعات مالی اشاره کرد.

برای آموزش مبارزه با پولشویی در صنف طلا و فلزات گران‌قیمت، نمونه‌هایی از نشانه های پولشویی به شرح زیر اعلام می شود:

1. خرید طلا با وجوه حاصل از جرم:
فردی که پول تحصیل شده از اختلاس، کلاهبرداری یا قاچاق مواد مخدر دارد، با آن مقدار زیادی طلا خریداری می‌کند تا منشأ پول نامشروع خود را از بین ببرد.

2. خرید و فروش صوری طلا:

فرد بدون اینکه معامله واقعی انجام شود، فاکتور خرید و فروش طلا صادر می‌کند و از این طریق پول نامشروع را به ظاهر به درآمد حاصل از معاملات طلا تبدیل می‌کند.

3. خرید طلا به نام اشخاص دیگر:

شخصی که منشأ پول او کثیف یا مشکوک است، از حساب یا هویت اعضای خانواده، دوستان یا اشخاص دیگر برای خرید طلا استفاده می‌کند تا ارتباط خود با معامله پنهان شود.

4. استفاده از طلافروشی به‌عنوان پوشش تجاری:
ممکن است فردی یک کسب‌وکار طلا راه‌اندازی کند و بخشی از وجوه نامشروع را با درآمد واقعی کسب‌وکار مخلوط کند تا تشخیص منشأ پول دشوار شود.

5. معاملات غیرواقعی با قیمت طلا

ثبت معامله‌ای با ارزش غیرواقعی، برای مثال خرید طلا با مبلغی بسیار بالاتر یا پایین‌تر از ارزش واقعی، می‌تواند برای انتقال یا جابه‌جایی ارزش و پنهان‌کردن منشأ وجوه مورد استفاده قرار گیرد.

6. خرید طلای آب‌شده و ذوب مجدد:

خرید و تبدیل طلا به اشکال مختلف می‌تواند شناسایی منشأ اولیه آن را دشوارتر کند، به‌خصوص اگر معاملات فاقد مستندات معتبر و قابل ردیابی باشند.

7. خرید طلا با استفاده از حساب اشخاص متعدد:
واریز مبالغ مختلف از حساب‌های متعدد و سپس خرید طلا می‌تواند نشانه‌ای از تلاش برای پراکنده‌کردن مسیر وجوه و دشوار کردن ردیابی آن باشد.

8. فروش صوری طلا و دریافت وجه:

فرد ممکن است ادعا کند مقدار قابل‌توجهی طلا فروخته است و وجه دریافتی را به‌عنوان درآمد حاصل از فروش طلا معرفی کند، در حالی که معامله واقعی یا متناسب با مبلغ وجود نداشته است.

9. استفاده از طلا برای انتقال ارزش:

طلا به دلیل ارزش بالا نسبت به حجم و قابلیت معامله، می‌تواند برای انتقال ارزش میان اشخاص یا مناطق مختلف مورد سوءاستفاده قرار گیرد.

10. ترکیب پول مشروع و نامشروع:

یک واحد صنفی ممکن است درآمد واقعی خود را با وجوهی که منشأ نامشروع دارند مخلوط کند و کل مبلغ را به‌عنوان درآمد حاصل از فعالیت تجاری نشان دهد.

یک مثال آموزشی ساده:

شخصی۵۰ میلیارد تومان وجه با منشأ نامعلوم در اختیار دارد. به‌جای نگهداری مستقیم وجه، آن را در چند مرحله صرف خرید طلا می‌کند و سپس طلا را می‌فروشد. در نهایت پول حاصل از فروش را «درآمد حاصل از فروش طلا» معرفی می‌کند.
در این حالت، هدف اصلی ممکن است تبدیل پول با منشأ نامشروع به دارایی و سپس ایجاد ظاهری مشروع برای منشأ آن باشد.حتی ممکن است با خرید طلای پشت ویترین از مغازه ها مقدار زیادی ضرر کند.

نکته مهم برای کارکنان طلافروشی:

یادمان باشد اولین گام برای سهیم شدن در جرم پولشویی، طمع زیاد است که عقل و هوش از سر می برد.خرید طلا به‌خودی‌خود پولشویی نیست. آنچه اهمیت دارد، مجموعه‌ای از نشانه‌ها مانند منشأ نامشخص وجوه، معاملات غیرعادی یا بدون توجیه اقتصادی، استفاده از اشخاص متعدد، عدم تناسب معامله با فعالیت مشتری و تلاش برای پنهان‌کردن هویت یا منشأ وجوه است.