آیا عمر خودروهای برقی چین فقط ۱.۸ سال است؟ روایت نادرست از یک آمار

آیا طول عمر مفید خودروهای برقی در چین واقعاً تنها ۱.۸ سال است؟ اخیراً برخی رسانه‌های خارجی و تولیدکنندگان مستقل محتوا با استناد به بخشی از داده‌های «گزارش سالانه توسعه بازار پس از فروش خودرو در چین در سال ۲۰۲۵» مدعی شده‌اند که «خودروهای برقی در چین سریع‌تر از گوشی‌های همراه تعویض می‌شوند».

این رسانه‌ها با تکیه بر این ادعا، تلاش کرده‌اند این تصور را ایجاد کنند که خودروهای برقی چین «دوامی پایین» دارند و به کالاهایی مصرفی و کم‌عمر تبدیل شده‌اند؛ حتی برخی از آنها مدعی شده‌اند این خودروها از نظر طول عمر و میزان پیمایش با یک «خط مرگ» روبه‌رو هستند. با این حال، این برداشت‌ها ناشی از تفسیر نادرست داده‌ها درباره ساختار ناوگان خودرو، رفتار مصرف‌کنندگان و چرخه عمر محصولات است و تصویری نادرست از آینده خودروهای برقی چین ارائه می‌دهد.

عدد «۱.۸ سال» که در این گزارش به آن اشاره شده، در واقع مربوط به این عبارت کامل است: «میانگین سن کل ناوگان خودروهای سواری برقی حدود ۱.۸ سال است.» به بیان دقیق‌تر، این رقم نشان‌دهنده میانگین زمان سپری‌شده از زمان عرضه و شماره‌گذاری خودروهای برقی موجود در جاده‌های چین تا پایان سال ۲۰۲۵ است و به هیچ وجه به معنای آن نیست که مصرف‌کنندگان به طور متوسط هر ۱.۸ سال یک‌بار خودروهای خود را تعویض می‌کنند یا عمر مفید این خودروها تنها ۱.۸ سال است.

برای مقایسه، در سال ۲۰۲۴ میانگین سن خودروهای برقی باتری‌دار در آمریکا حدود ۳.۵ سال بود، اما هیچ‌کس از این آمار نتیجه نگرفت که عمر مفید این خودروها فقط ۳.۵ سال است. تبدیل مفهوم «جوان بودن ناوگان خودرو» به «کم‌دوام بودن خودرو»، در واقع رشد سریع صنعت خودروهای برقی چین را که باعث ورود حجم زیادی از خودروهای جدید به بازار شده است، به اشتباه به عنوان نشانه استهلاک زودرس تفسیر می‌کند.

رشد سریع و مداوم فروش خودروهای برقی در چین طی سال‌های اخیر باعث شده ورود خودروهای تازه‌تولیدشده به آمار کلی، میانگین سنی ناوگان این کشور را کاهش دهد. چین در سال ۲۰۱۵ با فروش سالانه ۳۳۰ هزار دستگاه، به بزرگ‌ترین بازار خودروهای برقی جهان تبدیل شد. این رقم تا سال ۲۰۲۱ از ۳.۵ میلیون دستگاه عبور کرد و در سال ۲۰۲۵، فروش داخلی خودروهای سواری برقی در چین به ۱۳.۸۷۵ میلیون دستگاه رسید؛ رقمی که سهم این خودروها را از بازار به بیش از ۵۰ درصد رساند و رشد بیش از ۴۰ برابری را طی یک دهه نشان می‌دهد.

داده‌های وزارت امنیت عمومی چین نشان می‌دهد تعداد خودروهای برقی موجود در این کشور از ۴.۹۲ میلیون دستگاه در پایان سال ۲۰۲۰ به ۴۳.۹۷ میلیون دستگاه در پایان سال ۲۰۲۵ افزایش یافته است. تنها در سال ۲۰۲۵ نیز ۱۲.۹۳ میلیون دستگاه خودروی برقی جدید شماره‌گذاری شد که ۴۹.۳۸ درصد از کل خودروهای تازه شماره‌گذاری‌شده را تشکیل می‌داد. در صنعتی که نزدیک به ۳۰ درصد از کل ناوگان موجود آن تنها در یک سال به وجود آمده است، پایین بودن میانگین سنی خودروها امری طبیعی است و ارتباطی با کیفیت، دوام یا نرخ اسقاط خودروها ندارد.

از سوی دیگر، مقایسه چرخه تعویض خودروهای بنزینی با خودروهای برقی برای ارزیابی دوام و ارزش این خودروها، معیار چندان دقیقی نیست. در گذشته، فناوری اصلی خودروهای بنزینی بر قطعات مکانیکی مانند موتور و جعبه‌دنده متمرکز بود و خودروسازان نیز معمولاً چرخه‌های طولانی‌تری برای عرضه مدل‌های جدید داشتند. به همین دلیل، این تصور شکل گرفته بود که یک خودرو باید حداقل هفت یا هشت سال مورد استفاده قرار گیرد.

اما مزیت رقابتی اصلی خودروهای برقی امروز در حوزه‌هایی مانند پردازش هوشمند، پیمایش بیشتر، قابلیت‌های رانندگی هوشمند و فناوری‌های دیجیتال است. چرخه توسعه مدل‌های جدید خودروهای برقی در چین از حدود پنج سال در خودروسازی سنتی به حدود ۱۸ ماه کاهش یافته و باتری‌ها، معماری‌های الکترونیکی و امکانات هوشمند با سرعت بیشتری ارتقا پیدا می‌کنند. همچنین ورود نسل‌های جدید خریداران که علاقه بیشتری به فناوری‌های نو دارند، الگوهای سنتی خرید و تعویض خودرو را تغییر داده است.

سرعت بالای نوآوری در بازار خودروهای برقی به معنای کاهش عمر مفید یا ایمنی این خودروها نیست. این خودروها بیش از گذشته بر پایه پلتفرم‌های مشترک، قطعات ماژولار و معماری‌هایی توسعه می‌یابند که امکان ارتقای قابلیت‌های خودرو از طریق به‌روزرسانی نرم‌افزاری آنلاین را فراهم می‌کند.

همان‌طور که عرضه مدل‌های جدید تلفن همراه به معنای از کار افتادن فوری مدل‌های قدیمی نیست، معرفی سریع خودروهای برقی جدید نیز به معنای بی‌دوام شدن خودروهای قبلی نیست. این روند باعث پیشرفت مستمر در زمینه‌هایی مانند چگالی انرژی باتری، ایمنی، مدیریت مصرف انرژی، رانندگی هوشمند و تجربه کاربری شده و رقابت شرکت‌ها را بر پایه فناوری و رضایت مشتری افزایش داده است.

نوآوری سریع در صنعت خودروهای برقی هرگز به معنای «مصرفی شدن سریع» خودروها نیست. دوام و کیفیت این خودروها باید بر اساس معیارهایی مانند استانداردهای ایمنی، عملکرد واقعی و داده‌های بلندمدت استفاده سنجیده شود. از سال ۲۰۱۶، چین تولیدکنندگان خودروهای سواری را موظف کرده است برای قطعات کلیدی مانند باتری، موتور الکتریکی و سامانه کنترل الکترونیکی، حداقل هشت سال یا ۱۲۰ هزار کیلومتر ضمانت ارائه کنند.

همچنین دستورالعمل «ضوابط اجرایی معاینه فنی ایمنی خودروهای برقی» که از مارس ۲۰۲۵ اجرا شد، بررسی باتری، سیستم‌های الکتریکی و موتور محرکه را در فرآیند معاینه فنی الزامی کرده است. اکنون نخستین نسل گسترده خودروهای برقی چین در حال ورود به هشتمین سال استفاده خود است و معیارهای مهم برای ارزیابی آنها سلامت باتری، میزان خرابی، هزینه نگهداری و نرخ اسقاط خواهد بود.

در ارزیابی عمر خودرو باید میان «ناتوانی فنی برای ادامه کار» و «تعویض اختیاری به دلیل فناوری، قیمت یا علاقه مصرف‌کننده به مدل جدیدتر» تفاوت قائل شد. خودرویی که تنها به دلیل تمایل مالک برای استفاده از امکانات هوشمندتر وارد بازار خودروهای دست‌دوم می‌شود، الزاماً فرسوده یا غیرقابل استفاده نیست. همچنین کاهش قیمت خودروهای کارکرده به معنای کاهش ایمنی یا دوام آنها نیست.

در حال حاضر هیچ داده معتبر و مستقیمی وجود ندارد که نشان دهد عمر مفید خودروهای برقی چین تنها سه تا پنج سال است؛ همان‌طور که از آمار «میانگین سنی ۱.۸ سال» نیز نمی‌توان نتیجه گرفت که عمر این خودروها ۱.۸ سال است.

صنعت خودروهای برقی چین اکنون از مرحله اثبات امکان‌پذیری عبور کرده و وارد مرحله جدیدی از ارتقای کیفیت، دوام و ارزش شده است. در آینده، پاسخ به دغدغه‌های مصرف‌کنندگان نیازمند استانداردهای سخت‌گیرانه‌تر دوام، آزمایش‌های شفاف‌تر باتری، خدمات نرم‌افزاری پایدارتر و سیستم‌های کارآمدتر بازیافت خودروهای دست‌دوم خواهد بود.

هدف صنعت خودروسازی چین تبدیل خودروهای برقی به کالاهایی کوتاه‌عمر و مصرفی نیست، بلکه ساختن شیوه‌ای از حمل‌ونقل سبز است که قابل‌اعتمادتر، اقتصادی‌تر، پایدارتر و هماهنگ‌تر با فناوری‌های روز باشد.