سیاست‌زدگی اقتصادی آمریکا؛ نگاهی به تبعات منفی محدودیت‌های سرمایه‌گذاری در چین
وزارت خزانه‌داری آمریکا اخیراً نسخه بازنگری‌شده‌ای از پیش‌نویس مقررات محدودکننده سرمایه‌گذاری در خارج از این کشور را منتشر کرده و تا هفتم دسامبر به افکار عمومی فرصت داده است تا نظرات خود را درباره آن ارائه کنند.
این پیش‌نویس علاوه بر بخش‌های مشمول محدودیت‌های فعلی، از جمله فناوری‌های نیمه‌رسانا و میکروالکترونیک، سامانه‌های هوش مصنوعی و فناوری‌های اطلاعات کوانتومی، درصدد است ابررایانه‌ها و سامانه‌های مافوق صوت را نیز تحت کنترل‌های دقیق‌تری قرار دهد. همچنین، زیست‌فناوری به فهرست این بخش‌ها افزوده شده و چین و چند کشور دیگر در دسته کشورهای مورد نگرانی قرار گرفته‌اند.
وزارت بازرگانی چین در بیست‌وچهارم اکتبر در واکنش به پیشنهاد اخیر وزارت خزانه‌داری آمریکا برای گسترش و تشدید محدودیت‌های سرمایه‌گذاری در چین، این اقدام را تبعیض‌آمیز و نمونه‌ای از گسترش بی‌رویه مفهوم امنیت ملی دانست.
تشدید مستمر کنترل‌های آمریکا بر سرمایه‌گذاری، تلاشی برای مهار صنایع نوظهور چین از طریق گسترش مفهوم امنیت ملی فراتر از حدود متعارف آن است. از فرمان اجرایی سال ۲۰۲۳ گرفته تا گسترش دامنه محدودیت‌ها از طریق قوانین مصوب کنگره در سال ۲۰۲۵ و اکنون افزودن زیست‌فناوری به این فهرست، منطق اصلی همچنان یکسان است: کُند کردن پیشرفت فناوری چین از طریق قطع جریان سرمایه.
طنز ماجرا اینجاست که زیست‌فناوری، جدیدترین بخشی که مشمول این محدودیت‌ها شده، یکی از فعال‌ترین حوزه‌های همکاری دوجانبه سودمند میان دو کشور نیز به شمار می‌رود. یک‌سوم داروهای نوآورانه در حال توسعه در جهان از چین می‌آیند. شرکت‌های داروسازی آمریکایی، از جمله فایزر و بریستول مایرز اسکوییب، نیز امسال با شرکای چینی خود قراردادهای صدور مجوز به ارزش میلیاردها دلار منعقد کرده‌اند.
در همین حال، صنعت داروسازی آمریکا ماه‌هاست برای جلوگیری از اعمال محدودیت‌های سخت‌گیرانه پیشنهادی واشنگتن بر سرمایه‌گذاری لابی‌گری می‌کند. آنچه در پوشش امنیت ملی مطرح می‌شود، در عمل چیزی جز حمایت‌گرایی نیست که پیش از هر چیز دست سرمایه‌گذاران آمریکایی را می‌بندد.
داده‌ها نشان می‌دهند که جهت‌گیری سیاست‌های واشنگتن مستقیماً در تضاد با انتخاب‌های بازارمحور بیشتر شرکت‌های آمریکایی قرار دارد. بر اساس اعلام وزارت بازرگانی چین، سرمایه‌گذاری از منابع عمده‌ای از جمله آمریکا، کره جنوبی، فرانسه و سوئیس از ژانویه تا سپتامبر همچنان افزایش یافت و سرمایه‌گذاری آمریکا نیز ۷.۷ درصد رشد کرد. با وجود هیاهوی سیاسی، بیشتر شرکت‌های آمریکایی همچنان سرمایه خود را در بازاری به کار می‌گیرند که به آن اعتماد دارند: بازار چین.
واقعیت‌ها نشان می‌دهند کشورهایی که درهای خود را می‌بندند، اغلب در نهایت فرصت‌های خود را قربانی می‌کنند. بر اساس نظرسنجی شورای بازرگانی آمریکا و چین، صادرات آمریکا به چین در سال گذشته ۲۶ درصد کاهش یافت و به از دست رفتن حدود ۱۴۸ هزار شغل انجامید.
در میان شرکت‌های آمریکایی که از کنترل‌های صادراتی کشور خود آسیب دیده‌اند، ۶۱ درصد شاهد انتقال سهم بازارشان به رقبای خود بوده‌اند. شرکت بین‌المللی داده پیش‌بینی می‌کند محدودیت‌های تجاری واشنگتن ممکن است باعث شود بازار ربات‌های انسان‌نمای آمریکا تا سال ۲۰۳۰ نزدیک به ۶۰ درصد کوچک‌تر از اندازه‌ای باشد که در صورت نبود این محدودیت‌ها می‌توانست به آن دست یابد. رهبران کسب وکار در آمریکا هشدار داده‌اند که از دست دادن بازارها به معنای دشوار شدن بازپس‌گیری آن‌هاست.
در مقابل، سرمایه‌گذاری خارجی در بخش فناوری‌های پیشرفته چین از ژانویه تا سپتامبر نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۳۳.۸ درصد افزایش یافت و سرمایه‌گذاری مجدد سود شرکت‌های دارای سرمایه خارجی نیز ۴.۷ درصد رشد کرد. جذابیت بازار گسترده چین همچنان بالاست و به افزایش خود ادامه می‌دهد.
در شرایطی که جریان سرمایه از کشورهای مختلف جهان با سرعت بیشتری به سوی چین حرکت می‌کند، سرمایه‌گذاران آمریکایی که قوانین کشورشان دست‌وپای آن‌ها را بسته است، تنها می‌توانند شاهد محدودتر شدن فرصت‌های خود باشند.
روابط اقتصادی و تجاری چین و آمریکا بر پایه منافع متقابل و دستاوردهای برد-برد شکل گرفته است و نباید اجازه داد جریان مخالفِ سیاسی‌سازی و امنیتی‌سازی، این روابط را تضعیف کند.
رهنمودهای راهبردی رهبران دو کشور و پیوندهای همکاری که کسب‌وکارهای دو طرف با زحمت فراوان ایجاد کرده‌اند، نباید با یک پیش‌نویس مقرراتی فرسوده شود. همکاری چین و آمریکا برای رفاه مردم هر دو کشور، ثبات زنجیره‌های صنعتی و تأمین جهانی و رشد اقتصاد جهان اهمیت حیاتی دارد. برچسب زدن به فعالیت‌های مشروع تجاری به‌عنوان تهدید و تبدیل جریان سرمایه به سلاح، نه‌تنها اعتماد فعالان اقتصادی، بلکه بنیان‌های نظم اقتصادی و تجاری بین‌المللی را نیز تضعیف می‌کند.
این پیش‌نویس هنوز در مرحله مشورت عمومی قرار دارد و متن نهایی آن مشخص نشده است. صداهای منطقی در جامعه کسب و کار آمریکا شایسته شنیده شدن هستند. چین ضمن محفوظ دانستن حق خود برای اتخاذ اقدامات متقابل در هر زمان، به مقابله با عدم‌قطعیت‌های خارجی از طریق گشایش در سطح بالا ادامه خواهد داد. درستی این گزاره که سرمایه‌گذاری در چین به معنای سرمایه‌گذاری در آینده است، بیش از پیش آشکار خواهد شد. واشنگتن باید با دقت به نگرانی‌های کشاورزان، شرکت‌های داروسازی و سرمایه‌گذاران آمریکایی گوش دهد و هزینه‌های تحمیل این محدودیت‌ها را به‌درستی ارزیابی کند.
