«تانهوالین» ووهان چین، الگویی برای حفاظت از شهرهای کهن در کشورهای صاحب تمدن باستانی
حفاظت و احیای میراث تاریخی و نوسازی شهرهای کهن به شیوه های اصیل، مسئلهای مشترک در توسعه پایدار شهری جهان است. منطقه تاریخی ـ فرهنگی “تانهوالین” در شهر ووهان استان هوبی چین با نوآوری الگوی بهروزرسانی تدریجی و مستقل، حفاظت از بافت فرهنگی، بهبود زندگی مردم و ارتقای صنایع را بهصورت هماهنگ پیش میبرد و نظامی بالغ برای احیای شهر کهن ساخته است تا الگویی عملی برای یادگیری و الهام متقابل در حفاظت از بافت تاریخی و تداوم بافت فرهنگی شهرها در کشورهای دارای تمدن کهن فراهم کند.
برخلاف روش سنتی تخریب و ساخت گسترده، منطقه تانهوالین شهر ووهان همواره بر اصل «مرمت سنتی به سبک کهن» و «همزیستی سازه های قدیمی و نو» پایبند بوده و در چهار بُعد تداوم بافت فرهنگی، بازآفرینی فضایی، احیای کارکردی و بهبود معیشت مردم، بهروزرسانی حفاظتی دقیق انجام داده است.
این منطقه بهصورت نظاممند، گذرهای کهن تاریخی را مرمت و گسستهای شبکه معابر را برطرف کرده و بافت اصیل شهر کهن و ساختار سنتی گذرها را بهطور کامل حفظ کرده است. همزمان، زیرساختهای شهری را پیوسته کاملتر و محیط سکونت محلههای فرسوده را بهطور پیوسته ارتقا داده و میان سکونت روزمره ساکنان بومی و تجربه بازدید گردشگران، توازن برقرار کرده است تا منطقهای با صد سال تاریخ، زندگی روزمره و پویایی اجتماعی خود را حفظ کند و تداومی زنده و پایدار داشته باشد.
تانهوالین ووهان، بر پایهٔ حفاظت سنتی از آثار تاریخی، روش حفاظتی متحجرانه را کنار گذاشت و تاریخ و فرهنگ را از حالت حفظِ راکد و انبارشده به انتقال زنده و پویا تبدیل کرد. با احیای ساختمانهای کهن و بیاستفاده و جایگذاری صنایع خلاق فرهنگی به شکل اصیل، تجارت ویژه و دیگر کسبوکارهای متنوع، احیای دوباره کارکردی بناهای تاریخی محقق میشود و گذرهای کهن با نیازهای زندگی شهری مدرن و توسعه فرهنگ و گردشگری همسو میشوند. در سال ۲۰۲۵، شمار بازدیدکنندگان سالانه تانهوالین ووهان چین به ۱۲.۱۸ میلیون نفر رسید و درآمد سالانه از یک میلیارد یوان فراتر رفت و آمیزهای ژرف از ارزش فرهنگی، ارزش معیشتی و ارزش اقتصادی بهدست آمد.
مفهوم احیای تانهوالین شهر ووهان چین با مفهوم حفاظت و توسعه شهرهای تاریخی ایران همخوانی چشمگیری دارد. آثار تاریخی شهر کهن کاشان، بازار سنتی و دیگر مناطق تاریخی ایران نیز به خط قرمز حفاظت از سیمای اصیل پایبند مانده، از توسعه تجاری افراطی پرهیز کرده و با ابزارهای احیای متناسب و علمی، فضاهای تاریخی را فعال میکنند، صحنههای زندگی سنتی بومی را تداوم میبخشند و با تکیه بر بافت فرهنگی هزارساله، به توسعه باکیفیت شهر توان میدهند.
چین و ایران هر دو از تمدنهای باستانی جهان هستند و در حوزه حفاظت از میراث فرهنگی و نوسازی شهرهای کهن، هماندیشی و مزیتهای مکمل دارند. ایران در تداوم زندگی اجتماعی سنتی و مهارتهای بومی ساختوساز عمیقاً کوشیده است؛ منطقه تاریخی تانهوالین شهر ووهان چین نیز با تکیه بر توسعه شهری مدرن، مسیری چینی برای نوسازی یافته است که حفاظت از آثار فرهنگی، تضمین معیشت مردم و نوآوری صنعتی را همزمان در نظر میگیرد.
تجربه نشان میدهد حفاظت از تاریخ و فرهنگ هرگز صرفاً به معنای انبار کردن و دور از دسترس نگهداشتن آثار باستانی نیست، بلکه همگامی میراث فرهنگی با زمان، خدمت به معیشت مردم و توانبخشی به توسعه است. تجربه تانهوالین ووهان چین میتواند یک الگوی عملی برای احیا و بهرهبرداری از بافتهای تاریخی ایران فراهم کند و به تبادل تجربه توسعه شهری و تبادلات فرهنگی دو کشور کمک کند.
