
در دیدار تاریخی سران چین، روسیه و آمریکا در شِنجِن چه گذشت؟
شی جینپینگ رئیسجمهوری خلق چین، بعدازظهر پنجشنبه ۱۹ نوامبر، در شهر شِنجِن با ولادیمیر پوتین رئیسجمهوری روسیه و دونالد ترامپ رئیسجمهوری ایالات متحده، در قالب نشست سه جانبه سران، دیدار کرد.
شی جینپینگ با بیان این که صلح آرزوی جاودانۀ جامعۀ بشری است، گفت: سیارۀ ما بیش از ۱۰ هزار جنگ را تجربه کرده و امروز نیز بیش از ۶۰ درگیری منطقهای در جهان ادامه دارد. تاریخ به ما میآموزد که اگر قدرتهای بزرگ در صلح باشند، جهان امن است؛ اگر قدرتهای بزرگ بجنگند، جهان آشفته میشود.
رئیس جمهوری چین عنوان کرد: بیش از ۸۰ سال پیش، چین، روسیه و آمریکا به عنوان نیروهای اصلی جبهۀ ضد فاشیسم جهانی، دوشادوش یکدیگر جنگیدند و پیروزی بزرگی کسب کردند و برای جهان صلح و آرامش به ارمغان آوردند. تاریخ بهترین کتاب درسی است. ما باید تاریخ را به یاد بسپاریم، از آن درس بگیریم و آینده را بسازیم.
شی خاطرنشان کرد: دنیای امروز دیگر جزیرههای جدا از هم نیست. بشریت در یک دهکده جهانی با سرنوشتی مشترک زندگی میکند؛ سود و زیان همه به هم پیوسته است. در این دهکده، قدرتهای بزرگ مسئولیتی ویژه دارند و تعامل سازنده میان آنها نه یک انتخاب، بلکه یک ضرورت است.
رئیس جمهوری خلق چین اضافه کرد در سالهای اخیر، چین روابط مشارکتی راهبردی جامع و همکاریهای همهجانبه با روسیه را پیش برده، در جهت ساختن روابط راهبردی سازنده و باثبات با آمریکا تلاش کرده و به شکلگیری الگویی از روابط قدرتهای بزرگ مبتنی بر همزیستی مسالمتآمیز، ثبات جمعی و توسعه متوازن کمک کرده است؛ الگویی که هم به سود خود این کشورها و هم به سود جهان است.
او ادامه داد امروز تغییرات قرن شتاب گرفته و اوضاع بین المللی آرام نیست. در سختیهاست که مسئولیتپذیری نمایان میشود. چین، روسیه و آمریکا بهعنوان قدرتهای بزرگ اصلی و اعضای دائمی شورای امنیت سازمان ملل متحد باید الگو باشند، در رویارویی با چالشهای جهانی همکاری کنند، صلح و ثبات جهان را مشترکاً حفظ کنند و سهم بیشتری در پیشرفت بشریت ایفا کنند.
شی جینپینگ در این دیدار، چهار دیدگاه اصولی را درباره نحوه رفتار صحیح قدرت های بزرگ و حفظ مشترک صلح جهانی مطرح کرد:
اول؛ احترام متقابل را حفظ کنند. احترام متقابل، اصل بنیادین روابط قدرت های بزرگ است. چین، روسیه و آمریکا شرایط ملی متفاوتی دارند و هیچ کدام نمی توانند دیگری را تغییر دهند و این یک شکل گیری تاریخی است و همچنین انتخاب مستقل مردم هر کشور است . نگرش درست به احترام متقابل، جستجوی زمینه های مشترک و توسعه مشترک با وجود اختلافات است. (قدرت های بزرگ) باید به حاکمیت و تمامیت ارضی یکدیگر احترام بگذارند و به نظام های اجتماعی و مسیرهای توسعه انتخابی یکدیگر احترام بگذارند و منافع اصلی و تگرانی های اصلی یکدیگر را محترم بشمارند. باید به عدم دخالت در سیاست داخلی و امور داخلی یکدیگر پایبند باشند. در مسائل حساس و مهم مربوط به دیگران از پیش تبادل نظر کنند و در جایگاه دیگران، به مسائل فکر کنند و محتاطانه عمل کنند و به ویژه از عبور از خط قرمز طرف مقابل، خودداری کنند.
دوم؛ همزیستی مسالمت آمیز را حفظ کنند. «دام توسیدید» به هیچ وجه سرنوشت نیست و کلید آن، چگونگی تصمیم و انتخاب قدرت های بزرگ است. چین، روسیه و آمریکا باید شریک و دوست باشند و از درگیری و رویارویی اجتناب کنند و به همزیستی مسالمت آمیز پایبند باشند و برای غلبه بر «دام توسیدید» تلاش کنند. چین، روسیه و آمریکا همگی کشورهای پیروز بزرگ جنگ جهانی دوم هستند و باید نظم بین المللی پس از جنگ را به طور قاطع حفظ کنند و اهداف منشور سازمان ملل را حفظ کنند و از پیروزی که به سختی بدست آمده، دفاع نمایند. سلاح های هسته ای «شمشیر داموکلس» هستند که بر سر بشریت سایه افکنده است و باید به طور کامل ممنوع و نابود شوند تا در نهایت جهانی عاری از سلاح هسته ای شکل گیرد. جنگ هسته ای پیروزی نخواهد داشت و نمی توانند آن را انجام دهند. باید با تمام تلاش از جنگ هسته ای جلوگیری کنند و توافقنامه منع گسترش سلاح های هسته ای را رعایت کنند و ثبات راهبردی جهانی را حفظ کنند.
سوم؛ به همکاری برد-برد پایبند باشند. سه کشور دارای امکانات توسعه ای متفاوت هستند و مکمل های اقتصادی قوی برای هم هستند و می توانند از مزایای خود بهره مند شوند و منابع را مبادله کنند. باید تفکر جنگ سرد را کنار بگذارند و همکاری های اقتصادی و تجاری را تقویت کنند و مزایای هر طرف به عنوان کشور بزرگ منابع ، کشور بزرگ تولید کننده و کشور بزرگ مصرف کننده را ادغام کنند و به طور مشترک، کیک همکاری را بزرگ تر کنند و به نتایج برد-برد دست یابند و مشغول « قطع کردن زنجیره های تأمین » نباشند . امنیت انرژی جهانی با چالش های جدی روبرو است؛ این سه کشور می توانند ارتباطات و هماهنگی را تقویت کنند تا به طور مشترک، ثبات و جریان روان صنعت انرژی و زنجیره های تأمین را حفظ کنند و از امنیت و ثبات بازار جهانی انرژی محافظت نمایند.
چهارم؛ به گفت وگو و مشورت پایبند بمانند. اختلافات میان قدرت های بزرگ اجتناب ناپذیر است. بدون شکل گیری ارتباط، سوءظن گسترش می یابد و تنش های جزئی ممکن است به درگیری های بزرگ تبدیل شود. سه کشور باید تبادلات منظم سطح بالا را حفظ کنند و کانال های گفت وگو را در همه سطوح، باز نگه دارند و مکانیزم های ارتباط و پیشگیری از بحران را برقرار کنند و تضمین کنند که قضاوت های اشتباه کمتر اتفاق بیفتد و اختلافات قابل مدیریت باشد و اصطکاک تشدید نشود. در حال حاضر، اختلافات و درگیری های مختلف جهانی ادامه دارد و مسائل داغ حساس یکی حل می شود و یکی دیگر ایجاد می شود و جامعه بین المللی انتظار دارد قدرت های بزرگ، کار بیشتری برای میانجیگری صلح و ترویج مذاکرات انجام دهند. چین، روسیه و آمریکا باید طرف های درگیر را تشویق کنند که باهم بنشینند و گفت و گو کنند و اختلافات را از طریق روش های سیاسی و دیپلماتیک حل کنند.
ولادیمیر پوتین رئیس جمهوری روسیه گفت: از طرف چینی به خاطر ترتیب دادن نخستین دیدار تاریخی سران روسیه، چین و آمریکا قدردانی میکنم.
پوتین گفت: روسیه، چین و آمریکا همگی کشورهای بزرگ و اعضای دائم شورای امنیت سازمان ملل هستند؛ دستاوردهای پیروزی در جنگ جهانی دوم ما را به یکدیگر پیوند داده است. دفاع از منشور منشور ملل متحد و حفظ صلح بینالمللی، مسئولیتی مشترک میان سه کشور است و رسیدگی مناسب به مسائل مهم، با منافع مشترک سه کشور سازگار است. سه کشور باید بر اصول برابری در حق حاکمیت و عدم مداخله در امور داخلی پایبند بمانند و از طریق همکاری، راهکارهایی متوازن برای پاسخ به نگرانیهای یکدیگر بیابند.
وی تاکید کرد: طرف روسی مایل است با طرفهای چینی و آمریکایی بر پایه احترام متقابل، گفتوگوی برابر، همزیستی مسالمتآمیز و مدیریت مطلوب اختلافات، تجارت بینالمللی آزاد و گشوده را ارتقا داده، امنیت انرژی و امنیت غذایی را حفظ کند، همکاریهای بینالمللی در زمینه حکمرانی هوش مصنوعی را تقویت نماید تا به طور مشترک برای صلح و امنیت جهان سهمی ایفا کند.
دونالد ترامپ نیز گفت: دیدار سران سه کشور چین، روسیه و آمریکا توجه جهانیان را به خود جلب کرده و از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و تاریخساز شده است. هر سه کشور دارای سلاح هستهای هستند و مسئولیتی ویژه و بسیار مهم در قبال حفظ صلح و ثبات جهانی دارند. سه طرف باید به طور مشترک از اشاعه هستهای پیشگیری کرده و از ایجاد فاجعه سلاحهای هستهای فاجعهای برای بشریت جلوگیری کنند. حفظ ثبات و دستیابی به صلح مستلزم گفتوگو است و هر مسئلهای باید از طریق گفتوگو حل شود. من مشتاقم به همراه شی جینپینگ و ولادیمیر پوتین روسای جمهوری چین و روسیه، کره زمین را بهتر محافظت کرده و آینده را امنتر سازیم.
سران سه کشور همچنین درباره بحران اوکراین، پیشگیری از اشاعه سلاحهای هستهای، اوضاع خاورمیانه، شبهجزیره کره و دیگر مسائل مهم بینالمللی و منطقهای تبادل نظر کردند.
شی جینپینگ رئیس جمهوری خلق چین این دیدار را مثبت، سازنده و پرثمره توصیف کرد و گفت: دیدگاه سه کشور در مورد حفظ صلح جهانی یکسان است. همگی ما تاریخ جنگیدن دوشادوش در طول جنگ جهانی دوم را به یاد داریم و بر لزوم گرامیداشتن صلحی که بهسختی به دست آمده است، تأکید میکنیم. همگی ما موافقیم که قدرتهای بزرگ باید به نگرانیهای امنیتی مشروع همۀ کشورها اهمیت دهند. همگی ما بر این باوریم که گفتوگو و مذاکره انتخاب درست برای حل اختلافات است. تا زمانی که گفتوگو متوقف نشود و درها بسته نشوند، امید به صلح وجود دارد. همگی ما معتقدیم که همکاری تنها راه مقابله با چالشهاست و باید بر اساس منافع مشترک همکاری را تقویت کنیم و با همکاری، صلح را پیش ببریم و منافع مشترک را محقق کنیم.
رئیس جمهوری خلق چین عنوان کرد: بذرهایی که امروز در نشست سه کشور کاشته شد، قطعاً ریشه خواهد دواند، جوانه خواهد زد، شکوفه خواهد داد و به ثمر خواهد نشست. چین، روسیه و آمریکا باید اجماع حاصل در این نشست را اجرا کنند، به تقویت ارتباطات ادامه دهند، با گفتوگو اجماع را گرد آورند، با مسئولیتپذیری به مقابله با چالشها بروند، با همکاری صلح را پیش ببرند و مشترکاً به ساخت جهانی بهتر کمک کنند.
پس از این دیدار، سه کشور بیانیه صلح سران چین، روسیه و آمریکا را منتشر کردند.

