
شنجن؛ گامی تازه در مسیر چندجانبهگرایی و شکوفایی مشترک جهانی
شنجن، شهری که روزگاری نماد گشایش اقتصادی چین به جهان بود، امروز به صحنهای برای ترسیم چشمانداز آینده اقتصاد و سیاست بینالملل تبدیل شده است.
برای همین هم، نشست غیر رسمی سران سازمان همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه (اَپک) در شنجن، فراتر از یک گردهمایی اقتصادی منطقهای محسوب میشود؛ نشستی که همزمانی آن با تحرکات دیپلماتیک قدرتهای بزرگ، جایگاه آسیا را در معادلات اقتصادی و سیاسی جهان بیش از پیش برجسته کرده است.
چندجانبهگرایی؛ ضرورت عبور از رقابتهای فرسایشی
یکی از مهمترین پیامهای نشست شنجن، ضرورت بازگشت به گفتوگو و همکاری در شرایط تشدید رقابت قدرتهای بزرگ بود؛ روابطی که طی سالهای گذشته، تحت تاثیر تحریمهای اقتصادی، جنگهای تجاری، محدودیتهای فناوری و شکلگیری ائتلافهای رقیب قرار گرفته است.
با این حال، تجربه تحولات اخیر نشان داده که سیاست فشار و محدودسازی، بهتنهایی نمیتواند ثبات پایدار ایجاد کند.
در همین حال، نشست سران آمریکا، چین و روسیه را میتوان در همین چارچوب بررسی کرد.
چین و روسیه نیز با تاکید بر تقویت جهان چندقطبی و مخالفت با یکجانبهگرایی، خواستار شکلگیری سازوکارهایی هستند که در آن منافع و نگرانیهای کشورهای مختلف مورد توجه قرار گیرد.
در این میان، رویکرد شی جینپینگ مبنی بر هدایت روابط چین و آمریکا در مسیر درست، نشاندهنده اهمیت حفظ ثبات در روابط دو قدرت بزرگ اقتصادی جهان است.
چنین رویکردی میتواند زمینهساز مدیریت اختلافات و گسترش همکاری در حوزههای مشترک باشد.
اقتصاد باز؛ بنیان شکوفایی مشترک آسیا و اقیانوسیه
یکی از محورهای اصلی اجلاس امسال اَپک، حفظ گشودگی اقتصادی و مقابله با موانع تجاری است.
در شرایطی که حمایتگرایی و استفاده ابزاری از تعرفهها به یکی از چالشهای اقتصاد جهانی تبدیل شده، اعضای این سازمان بر تسهیل تجارت، تقویت سرمایهگذاری و پیشبرد همگرایی اقتصادی منطقهای تأکید کردهاند.
طرح «چشمانداز شنجن» و توافقهای حاصلشده در حوزههای تجارت، ارتباطات و نوآوری، نشاندهنده تلاش اقتصادهای منطقه برای ایجاد چارچوبی پایدارتر از همکاریهای اقتصادی است. پیشبرد منطقه آزاد تجاری آسیا و اقیانوسیه، تسهیل جریان کالا و سرمایه و کاهش موانع مبادلات، از جمله اقداماتی است که میتواند ظرفیتهای اقتصادی اعضا را به یکدیگر پیوند دهد.
در این میان، اهمیت چین صرفاً به حجم اقتصاد و ظرفیت تولیدی این کشور محدود نمیشود. پکن با تکیه بر بازار گسترده، زیرساختهای پیشرفته و شبکههای تجاری منطقهای، به یکی از بازیگران اصلی در شکلدهی به الگوهای جدید همکاری اقتصادی تبدیل شده است. رویکرد چین در حمایت از تجارت آزاد و تقویت ارتباطات منطقهای، در شرایطی که اقتصاد جهان با چندپارگی فزاینده مواجه است، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
شنجن؛ پیوند دیپلماسی جهانی با آینده آسیا
انتخاب شنجن برای میزبانی اجلاس اَپک، از نظر اقتصادی و نمادین نیز واجد اهمیت است. این شهر که از مهمترین نمادهای اصلاحات و گشایش اقتصادی چین به شمار میرود، امروز به یکی از مراکز برجسته فناوری، تولید پیشرفته و اقتصاد دیجیتال جهان تبدیل شده است. شنجن تصویری از مسیر تحول اقتصادی چین و پیوند میان نوآوری، تجارت و توسعه زیرساختی ارائه میدهد.
همزمانی اجلاس اَپک با تحرکات دیپلماتیک سران آمریکا، چین و روسیه، جایگاه آسیا را در تحولات سیاسی و اقتصادی جهان برجستهتر کرده است. منطقهای که بخش مهمی از رشد اقتصادی جهان را به خود اختصاص داده، اکنون در زمینه تعیین دستورکارهای فناوری، تجارت و اتصالپذیری نیز نقش فزایندهای ایفا میکند.
در این میان، میزبانی چین از چنین رویدادی فرصتی برای تقویت نقش این کشور در دیپلماسی منطقهای و بینالمللی فراهم کرده است. پکن تلاش دارد با تأکید بر همکاری اقتصادی، چندجانبهگرایی و توسعه مشترک، ظرفیتهای خود را برای ایفای نقشی مؤثرتر در مدیریت مسائل جهانی به نمایش بگذارد.
درنهایت، نشست اَپک ۲۰۲۶ و تحرکات دیپلماتیک شنجن را باید بخشی از روند گستردهتر تحول در نظام بینالملل دانست؛ روندی که در آن افزایش نقش آسیا، گسترش بازیگران تاثیرگذار و ضرورت همکاری میان قدرتهای بزرگ بیش از گذشته آشکار شده است. ژ
دیدار سران آمریکا، چین و روسیه، صرفنظر از نتایج فوری آن، اهمیت گفتوگو را در مدیریت اختلافات و جلوگیری از تشدید بحرانهای جهانی برجسته میکند.
جهان برای عبور از چالشهای کنونی به نظمی نیاز دارد که در آن همکاری جایگزین انحصارطلبی، گفتوگو جایگزین تقابل و منافع مشترک جایگزین رقابتهای فرسایشی شود. در چنین نظمی، آسیا و اقیانوسیه نهتنها یکی از مراکز اصلی رشد اقتصادی، بلکه از کانونهای مهم شکلدهی به تصمیمات و مناسبات بینالمللی خواهد بود.
پیام شنجن نیز در همین چارچوب قابل تفسیر است: شکوفایی پایدار و امنیت جهانی، بیش از هر زمان دیگری به همکاری قدرتها و مشارکت همه بازیگران در ساخت آینده مشترک وابسته است.
نویسنده: علی طالبی، کارشناس حوزه چین و آسیای مرکزی ایران

