جمهوری خلق چین؛ ۷۷ سال خوداتکایی و تلاش تا معجزه توسعه

دکتر مهدی نادی نایب رئیس اول انجمن دوستی ایران و چین

دکتر «مهدی نادی» نایب رئیس اول انجمن دوستی ایران و چین، در مقاله ای به مناسبت فرا رسیدن جشن هفتاد و هفتمین سالگرد تأسیس جمهوری خلق چین، ضمن تبریک صمیمانه این مناسبت باشکوه به عنوان یک دانش آموخته دانشگاه های چین و نیز به نمایندگی از انجمن دوستی ایران و چین به ملت، دولت و حزب حاکم چین، درمقاله ای نوشت: تحت رهبری قوی حزب حاکم چین، مردم این کشور با روحیه خوداتکایی و تلاش و مبارزه سخت کوشانه، کشوری را که نیازمند بازسازی همه جانبه بود، به دومین اقتصاد بزرگ جهان تبدیل کردند و معجزه ای کم نظیر در تاریخ توسعه بشری آفریدند.

۱- هفتاد و هفت سال تحول شگرف، معجزه توسعه بشری

هفتاد و هفت سال پیش، جمهوری خلق چین تأسیس شد و عصر جدیدی در تاریخ توسعه و پیشرفت ملت چین آغاز گشت. تحت رهبری قوی حزب حاکم چین، مردم چین با روحیه خوداتکایی و مبارزه سخت کوشانه، کشوری را که نیازمند بازسازی همه جانبه بود، به دومین اقتصاد بزرگ جهان تبدیل کردند و معجزه ای نادر در تاریخ توسعه بشری آفریدند. از پیروزی کامل در ریشه کنی فقر تا پیشرفت های چشمگیر در نوآوری علمی و فناوری، از توسعه سریع زیرساخت ها تا افزایش قابل توجه سطح زندگی مردم، دستاوردهای توسعه چین نه تنها سرنوشت مردم چین را عمیقاً تغییرداده، بلکه الگویی ارزشمند برای کشورهای در حال توسعه در مسیر مدرنیزاسیون فراهم کرده است. به عنوان یک دوست ایرانی که مدت هاست توسعه چین را دنبال می کند، من این مسیر بزرگ را عمیقاً تحسین میکنم.

۲- پیوند هزارساله جاده ابریشم، ریشه های عمیق دوستی ایران و چین

ایران و چین هر دو تمدن های باستانی آسیا هستند و تاریخ روابط دوستانه دو کشور به بیش از دو هزار سال پیش و جاده ابریشم باستانی بازمی گردد. این مسیر تجاری شرق به غرب، نه تنها گردش کالا را تسهیل کرد، بلکه تبادل فرهنگ، علم و فناوری و اندیشه را نیز پیش برد و سهم مهمی در پیشرفت تمدن بشری ایفا کرد. در ۱۶ اوت ،۱۹۷۱ ایران و چین رسماً روابط دیپلماتیک برقرار کردند و فصل جدیدی در روابط دوجانبه گشوده شد. در بیش از نیم قرن از زمان برقراری روابط، صرف نظر از تحولات بین المللی، دو کشور همواره یکدیگر را احترام کرده، رفتار برابر داشته اند و دوستی سنتی روز به روز مستحکم تر شده است.

۳- تعمیق مستمر اعتماد راهبردی، همکاری جامع پربار

در ژانویه ،۲۰۱۶، جناب شی جین‌پینگ، رئیس جمهوری خلق چین، سفر رسمی به ایران انجام داد و دو کشور برقراری روابط شراکت راهبردی جامع را اعلام کردند که نشانه ورود روابط ایران و چین به مرحله تاریخی جدیدی بود. در این چارچوب، دو طرف در سال ۲۰۲۱ «برنامه همکاری جامع ۲۵ ساله ایران و چین» را امضا کردند که نقطه عطفی مهم محسوب می شود و نقشه راه بلندمدت همکاری های دو کشور را در زمینههای سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و امنیتی ترسیم کرده است.

در حوزه سیاسی، دو طرف قاطعانه از حاکمیت ملی، تمامیت ارضی و عزت ملی یکدیگر حمایت می کنند. ایران قاطعانه سیاست چین واحد را دنبال می کند و چین قاطعانه با دخالت نیروهای خارجی در امور داخلی ایران مخالف است. در حوزه اقتصادی، همکاری دو کشور در زمینه های انرژی، زیرساخت، کشاورزی، صنعت و انرژی های تجدیدپذیر به طور مستمر گسترش می یابد. ایران فعالانه در طرح «کمربند و جاده» مشارکت می کند و چین «کریدور سبز» را برای صادرات محصولات کشاورزی ایران به چین فراهم کرده است. همکاریهای تجاری و سرمایه گذاری دوجانبه انعطاف پذیری قوی نشان می دهد. در حوزه فرهنگی، دو کشور توافق کرده اند که هرچه زودتر سال فرهنگی و گردشگری ایران و چین را برگزار کنند و تبادلات آموزشی، فرهنگی، گردشگری و ورزشی را تقویت کنند تا درک متقابل و دوستی میان دو ملت افزایش یابد.

۴- دفاع از عدالت در برابر تجاوز، موضع قاطع چین

در اوایل سال۲۰۲۶، آمریکا و اسرائیل با حمله نظامی به ایران، حاکمیت و امنیت ایران را به شدت نقض کردند، اصول و اهداف منشور سازمان ملل متحد و قواعد اساسی روابط بین الملل را زیر پا گذاشتند، باعث تشدید ناگهانی اوضاع منطقه خاورمیانه شدند، تلفات سنگین غیرنظامیان و خسارات به تأسیسات غیرنظامی وارد کردند و امنیت و ثبات منطقه و امنیت انرژی جهانی را به شدت تحت تأثیر قرار دادند. به عنوان دوستان ملت ایران، چین عمیقاً رنج ناشی از این جنگ ناعادلانه را بر مردم ایران احساس می کند. در این لحظه دشوار، دولت و مردم چین قاطعانه در سمت درست تاریخ، در سمت صلح و عدالت ایستادند. وزارت امور خارجه چین بارها موضع خود را به صراحت اعلام کرد و حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران بدون مجوز شورای امنیت را قاطعانه محکوم کرد و آن را نقض حقوق بین الملل و قواعد اساسی روابط بین الملل دانست.
جناب آقای وانگ یی، وزیر امور خارجه چین، طی تماس های تلفنی با همتایان ایرانی، روسی، فرانسوی و عمانی، موضع چین را تشریح کرد و فعالانه برای ترویج صلح و جلوگیری از جنگ تلاش کرد و تأکید کرد که «قدرت های بزرگ نمی توانند با اتکا به برتری نظامی به هر کشور دیگری حمله کنند و جهان نمی تواند به قانون جنگل بازگردد». چین قاطعانه از ایران در دفاع از حاکمیت، امنیت، تمامیت ارضی و عزت ملی و حفظ حقوق و منافع مشروع خود حمایت کرد. چین در چارچوب شورای امنیت سازمان ملل متحد عدالت را ترویج کرد و همراه با روسیه برگزاری نشست اضطراری برای بررسی اوضاع ایران را پیش برد. چین به صراحت اعلام کرد که زور راه حل صلح نیست و راه حل سیاسی تنها راه است و فوریت اصلی توقف فوری درگیری و بازگشت به مسیر گفت وگو و مذاکره است. چین همواره موضعی عینی، عادلانه و متوازن اتخاذ کرده و با تلاش های گسترده، به ترویج توقف درگیری و آتش‌بس پرداخته و مسئولیت پذیری یک قدرت بزرگ مسئول را به نمایش گذاشته است.

۵- چهار اصل جناب آقای شی جین‌پینگ: چراغ راه صلح خاورمیانه

در برابر اوضاع وخیم منطقه خاورمیانه، جناب شی جین‌پینگ، رئیس جمهور چین، چهار اصل را برای تقویت صلح و ثبات در خاورمیانه ارائه کرد که خرد و راه حل چینی را برای حل بحران ارائه می دهد. اصل اول: پایبندی به اصل همزیستی مسالمتآمیز. کشورهای منطقه خلیج فارس همسایگانی وابسته به یکدیگر و غیرقابل تفکیک هستند. باید از بهبود روابط میان امنیتی مشترک، جامع، همکارانه و پایدار کشورهای خلیج فارس حمایت کرد تا برای خاورمیانه و منطقه خلیج فارس ایجاد شود و پایه‌های همزیستی مسالمت آمیز تحکیم یابد.

اصل دوم: پایبندی به اصل حاکمیت ملی. حاکمیت اساس بقا و توسعه همه کشورها، به ویژه کشورهای در حال توسعه است و نباید نقض شود. حاکمیت، امنیت و تمامیت ارضی کشورهای خلیج فارس باید به طور جدی محترم شمرده شود و امنیت جان، تأسیسات و نهادهای آنان به طور مؤثر تضمین گردد.

اصل سوم: پایبندی به اصل حاکمیت قانون بین المللی. باید اعتبار حاکمیت قانون بین‌المللی حفظ شود، با کاربرد گزینشی مخالفت شود و از بازگشت جهان به قانون جنگل جلوگیری گردد. باید قاطعانه از نظام بین المللی مبتنی بر سازمان ملل متحد، نظم بین المللی مبتنی بر حقوق بین‌الملل و قواعد اساسی روابط بین‌الملل مبتنی بر اصول و اهداف منشور سازمان ملل متحد حمایت کرد.

اصل چهارم: پایبندی به اصل توسعه و امنیت هماهنگ. امنیت پیش‌شرط توسعه و توسعه تضمین‌کننده امنیت است. همه طرف ها باید تلاش کنند تا محیطی مناسب برای توسعه کشورهای خلیج فارس ایجاد کرده و نیروی محرکه تزریق کنند. چین آماده است تا فرصت های مدرنیزاسیون به سبک چینی را با کشورهای خلیج فارس به اشتراک بگذارد و مشترکاً شرایط مساعد برای توسعه و امنیت منطقه ایجاد کند. این چهار اصل به طور کامل موضع ثابت چین و تالش فعالانه آن برای ترویج صلح، توقف خصومت و حمایت از حل اختلافات از طریق گفت وگو را نشان می دهد و راه‌حل چینی را برای خروج منطقه خاورمیانه و خلیج فارس از سایه درگیری و دستیابی به صلح و ثبات پایدار ارائه می کند.

۶- تبادلات مردمی پل سازی می کند، انجمن دوستی مسئولیت دارد انجمن دوستی ایران و چین از زمان تأسیس، همواره در جهت ارتقای درک متقابل میان دو ملت و تعمیق همکاری های دوستانه در همه زمینه ها گام برداشته است. ما با خرسندی شاهد آن هستیم که تحت هدایت راهبردی رهبران دو کشور و تلاش مشترک شخصیت‌های مختلف، تبادلات مردمی ایران و چین روز به روز فعال تر شده و پایه های دوستی مستمراً مستحکمتر می شود. در چشم‌انداز آینده، انجمن به ایفای نقش پل خود ادامه خواهد داد و برای انتقال دوستی سنتی ایران و چین و پیشبرد همکاریهای عملی سهم بیشتری خواهد داشت.

۷- مقابله مشترک با چالش های جهانی، ساخت مشترک جامعه سرنوشت مشترک

جهان امروز دستخوش تغییرات عمیقی است که در یک قرن گذشته بی سابقه بوده است. یکجانبه گرایی و حمایت گرایی رو به افزایش است و درگیری های منطقه ای و چالش های جهانی در هم تنیده شده اند. در این شرایط، تعمیق همکاری راهبردی ایران و چین به عنوان دو تمدن باستانی با نفوذ مهم، نه تنها با منافع بنیادین دو ملت سازگار است، بلکه به حفظ صلح، ثبات و توسعه منطقه و جهان نیز کمک می کند. ایران از ابتکار توسعه جهانی و ابتکار امنیت جهانی که توسط جناب شی جین‌پینگ پیشنهاد شده، قدردانی می کند و آماده است همراه با چین در چارچوب های چندجانبه مانند سازمان ملل متحد و سازمان همکاری شانگهای هماهنگی و همکاری را تقویت کند و مشترکاً به ساخت نظم بینالمللی عادلانه تر و منطقی تر کمک نماید.