«دوستی پولادین»؛ نماد روابط راهبردی چین و صربستان
الکساندر ووچیچ، رئیس جمهور صربستان به دعوت شی جینپینگ، رئیسجمهوری خلق چین، روز یکشنبه برای سفری رسمی وارد پکن شد. در شرایطی که جامعه بینالمللی با تحولات سریع و پرتنش دست و پنجه نرم میکند، این دیدار در سطح عالی، تصویری روشن از پویایی و ثبات روابط چین و صربستان را در برابر نگاه جهانیان قرار میدهد.
دوستی میان چین و صربستان در گذر زمان و در میان تحولات تاریخی، همچنان استوار باقی مانده است. این رابطه که بر پایه درک متقابل و حمایت دوجانبه شکل گرفته، به پیوندی عمیق میان مردم دو کشور تبدیل شده است. صربستان نخستین کشور اروپایی است که با چین برای ساخت «جامعهای با سرنوشت مشترک در عصر جدید» توافق کرده؛ چارچوبی که نشاندهنده نگاه مشترک دو کشور به توسعه دوجانبه و منطقهای است.
با وجود فاصله جغرافیایی، تبادلات در سطوح عالی میان دو کشور همواره نزدیک و مستمر بوده است. در جریان سفر شی جینپینگ به صربستان در مه ۲۰۲۴، روابط دو کشور وارد مرحلهای تازه شد و اعتماد سیاسی متقابل و همکاریهای عملی به سطحی بیسابقه رسید.
واضح است که ووچیچ در میان افکار عمومی چین چهرهای شناختهشده و مورد احترام است. صربستان در میان کشورهای اروپایی جایگاه ویژهای دارد؛ زیرا علاوه بر توافق تجارت آزاد با چین، از لغو متقابل روادید، پروازهای مستقیم و نزدیکی فرهنگی گسترده نیز برخوردار است. صربستان به عنوان یکی از قطبهای مهم در بالکان غربی و اروپای مرکزی و شرقی، نقش پررنگی در توسعه اتصال منطقهای و همکاریهای فرامرزی ایفا میکند. انتظار میرود این سفر رسمی، روابط دوجانبه را بیش از پیش تقویت کرده و همکاری چین با منطقه وسیعتر اروپای مرکزی و شرقی را عمیقتر کند.
احساس مثبت صربستان نسبت به چین، با واکنش مشابه مردم چین همراه شده است؛ مردمی که دوستان صرب خود را «برادران پولادین» مینامند. این احساس تنها جنبه عاطفی ندارد، بلکه بر پایه اقدامات عملی شکل گرفته است. در مسائل مربوط به منافع اساسی چین، ووچیچ همواره موضعی روشن و اصولی اتخاذ کرده و بارها تأکید کرده است که «صربستان با تمام توان سیاسی خود از اصل چین واحد حمایت میکند.»
برخی ناظران غربی که همچنان با نگاه دوران جنگ سرد به جهان مینگرند، تلاش میکنند روابط چین و صربستان را در قالب اتحادهای سیاسی یا رقابتهای ژئوپلیتیکی تفسیر کنند. در نگاه دوگانه آنها، روابط میان کشورهای بزرگ و کوچک معمولاً به سلطه یا وابستگی محدود میشود. اما واقعیت روابط چین و صربستان چنین روایتهایی را رد میکند. همکاری دو کشور نه بر پایه فشار و سیاستهای جناحی، بلکه بر اساس برابری حاکمیتی، احترام متقابل و همکاری برد-برد شکل گرفته است.
همانطور که یک ضربالمثل چینی میگوید: «منافع ممکن است تغییر کنند و قدرت جابهجا شود، اما وقتی دلها به هم نزدیک باشد، پیوندها ماندگار میماند.» چین با پایبندی به عدالت و توسعه مشترک، به روابط خود با صربستان نگاه میکند. پکن به انتخاب مستقل صربستان در مسیر توسعه احترام میگذارد، هیچ شرط سیاسی برای همکاری تعیین نمیکند و به عنوان یک شریک برابر وارد تعامل میشود، نه یک قدرت تحکمکننده. همانگونه که آلکساندر وولین، وزیر دفاع و کشور پیشین صربستان، گفته بود: «چین راه گفتوگو و شنیدن را میداند. چین شریک است، نه فرمانده. چین دستور نمیدهد؛ مشورت میدهد.»
دوستی پولادین چین و صربستان، نماد ماهیت واقعی نوع جدیدی از روابط بینالملل است. این رابطه نشان میدهد کشورهایی با تاریخ، نظام سیاسی و اندازه متفاوت میتوانند بدون گرفتار شدن در رقابتهای برد-باخت، به همزیستی مسالمتآمیز و همکاری متقابل سودمند دست پیدا کنند. در دورانی که یکجانبهگرایی و سیاست زورگویی همچنان ثبات نظم جهانی را تهدید میکند، همکاری پایدار و اصولمحور چین و صربستان الگویی عملی برای ساخت جهانی چندقطبی، برابر و مبتنی بر قانون ارائه میدهد.
